آشنايي با نحوه نگارش خلاصه مقالات پژوهشي اصيل (Original Articles)

اجزاء اصلی ساختاری یک مقاله تحقیقاتی عبارتند از: مقدمه (Introduction)، مواد و روش‌ها (Materials & Methods)، یافته‌ها (Results) و بحث و نتیجه‌گیری (Discussion & Conclusion) که به اختصار IMRAD شناخته می‌شوند.

با این حال، جهت ارائه مقالات پژوهشی اصیل در همایش‌ها و کنگره‌ها، معمولاً لازم است خلاصه مقاله به دبیرخانه ارسال شود. در ادامه نکات کلیدی نگارش اجزاء مختلف خلاصه مقاله تحقیقاتی اصیل بیان می‌شود.

1. عنوان مقاله

• عنوان باید جامع باشد و مسئله اصلی تحقیق و نوع مطالعه (اصیل، مروری، گزارش مورد و ...) را مشخص کند.

• ذکر زمان و مکان مطالعه زمانی ضروری است که مطالعه مقطعی باشد یا زمان و مکان اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

• عنوان باید پاسخگوی 4 سوال “W” باشد: Who, What, Where (در صورت لزوم), When (در صورت لزوم).

• از کلمات بی‌بار مفهومی (مانند بررسی، مطالعه در ...) پرهیز شود.

• طول عنوان معمولاً بین 8 تا 15 کلمه باشد.

• از اختصارات تنها در صورت رایج بودن استفاده شود (مانند DNA).

• ذکر نوع مطالعه در عنوان مزیت دارد، به ویژه در مطالعات کارآزمایی بالینی.

2. نام نویسندگان

• پس از نام و نام خانوادگی هر نویسنده، تنها مقطع تحصیلی (MD, PhD, MSc, BSc) ذکر شود و از پیشوندها و عناوین اضافی خودداری گردد.

• نام نویسندگان با ویرگول (Comma) جدا می‌شوند.

• ترتیب نام نویسندگان:

  • نویسنده مسئول (Corresponding Author): مجری اصلی طرح یا استاد راهنما.

  • نویسنده اول: کسی که نسخه اول مقاله را می‌نویسد.

  • نویسنده آخر: معمولاً استاد راهنما یا محقق ارشد گروه تحقیقاتی.

3. نام سازمان

ترتیب صحیح ذکر سازمان هر نویسنده:
نام دپارتمان/مرکز، نام بیمارستان یا مرکز آموزشی، نام دانشگاه یا پژوهشگاه، نام شهر، نام کشور (در مقالات بین‌المللی).

نمونه:

• کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل

• گروه بیماری‌های قلب و عروق، مرکز آموزشی درمانی آیت‌الله روحانی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل

4. سابقه و هدف (مقدمه خلاصه)

• هدف این بخش معرفی موضوع مطالعه، رفع ابهام از عنوان و بیان ضرورت انجام مطالعه است.

• پاسخ به سه سوال: «چه می‌دانیم؟»، «چه نمی‌دانیم؟»، «چرا این مطالعه انجام می‌شود؟».

• شامل:

  1. تعریف موضوع اصلی مطالعه و زمینه تحقیق

  2. بیان محدودیت‌ها و نادانسته‌های مطالعات گذشته

  3. بیان اهمیت موضوع و ضرورت مطالعه با ذکر آمارهای کلیدی

• جمله آخر باید هدف اصلی مطالعه را بیان کند.

• ذکر نتایج تحقیق و تحلیل یافته‌ها در این بخش ممنوع است.

5. مواد و روش‌ها

• نوع مطالعه ذکر شود: مقطعی، مورد-شاهدی، هم‌گروهی، مداخله‌ای، آزمایشگاهی، کارآزمایی بالینی و ...

• ویژگی‌های جامعه مورد مطالعه، معیارهای ورود و خروج، حجم نمونه و روش نمونه‌گیری ذکر شود.

• ابزارها و وسایل اندازه‌گیری و روش‌های تحلیل داده‌ها باید مشخص گردد.

• در مطالعات مداخله‌ای، روش تخصیص گروه‌ها (Allocation)، مداخله و مدت زمان پیگیری ذکر شود.

• در مطالعات تحلیلی، روش‌های کنترل متغیرهای مخدوشگر (Matching، ANCOVA و ...) بیان گردد.

• ذکر کورسازی (Blinding) و کد ثبت کارآزمایی در مطالعات کارآزمایی بالینی توصیه می‌شود.

• آزمون‌های آماری و شاخص‌های توصیفی و تحلیلی باید ذکر شوند.

6. یافته‌ها

• یافته‌ها باید مستقیماً پاسخگوی اهداف مطالعه باشند.

• برای متغیرهای کیفی: فراوانی و درصد، برای متغیرهای کمی: شاخص مرکزی ± پراکندگی گزارش شود.

• ترتیب ذکر یافته‌ها:

  1. شاخص‌های توصیفی (متغیرهای پایه و دموگرافیک)

  2. شاخص‌های تحلیلی و P-value

  3. شاخص‌های شدت ارتباط (Odds Ratio, Relative Risk, ضریب همبستگی و ...)

  4. آنالیزهای چندمتغیره و آزمون‌های آماری پیشرفته

• جدول و نمودار در خلاصه مقاله مجاز نیست.

• تفسیر و مقایسه با مطالعات دیگر در این بخش ممنوع است.

7. نتیجه‌گیری

• در این بخش، تنها نتیجه نهایی مطالعه بیان می‌شود، بدون اعداد و ارقام.

• نتیجه باید مستقیماً به سوال پژوهشی اصلی پاسخ دهد.

• در همایش‌ها می‌توان کمی به اهمیت و تفسیر کلی نتایج پرداخت و تعمیم به جمعیت‌های مشابه را بیان کرد.

8. واژه‌های کلیدی

• واژه‌های کلیدی نمایانگر موضوع اصلی پژوهش هستند و از عنوان و محتوای مقاله استخراج می‌شوند.

• باید از واژه‌های MeSH در مقالات پزشکی استفاده شود.

• تعداد واژه‌های کلیدی: 3 تا 10 عدد

• تمام واژه‌ها به یک زبان نگارش شوند؛ اختصارات (MS, DNA) باید به صورت کامل نوشته شوند:

  • MS → Multiple Sclerosis

  • DNA → Deoxyribo Nucleic Acid