مجلات نامعتبر و جعلی چه مجلاتی هستند؟

در سال‌های اخیر، با افزایش فشار برای چاپ مقاله علمی، پدیده‌ای به نام ژورنال‌های جعلی یا هایجک‌شده (Fake or Hijacked Journals) به یکی از تهدیدهای جدی در فضای نشر علمی تبدیل شده است. این ژورنال‌ها وب‌سایت‌هایی هستند که با سوءاستفاده از نام، اعتبار و مشخصات یک مجله علمی واقعی ایجاد می‌شوند و هدف اصلی آن‌ها فریب نویسندگان و کسب منافع مالی است؛ در حالی که صاحبان واقعی مجله معمولاً از این جعل هویت بی‌اطلاع‌اند.

ژورنال‌های جعلی اغلب نام مجلاتی را انتخاب می‌کنند که در پایگاه‌های معتبری مانند Web of Science (ISI)، Scopus یا PubMed نمایه شده‌اند، اما وب‌سایت رسمی آن‌ها یا وجود ندارد، یا غیرفعال است، یا به‌سختی قابل شناسایی است. سودجویان با طراحی یک وب‌سایت جعلی شبیه به سایت اصلی مجله، اطلاعات هیئت تحریریه، ISSN و حتی ایمپکت فاکتور را جعل کرده و با ارسال ایمیل‌های گسترده یا تبلیغات فریبنده، نویسندگان را به ارسال مقاله ترغیب می‌کنند.

شیوه فعالیت ژورنال‌های جعلی و هایجک‌شده

این وب‌سایت‌ها معمولاً وعده‌هایی مانند پذیرش سریع، داوری کوتاه‌مدت و چاپ تضمینی می‌دهند. مقالات ارسال‌شده یا بدون داوری علمی منتشر می‌شوند یا فرآیند داوری کاملاً صوری است. پس از دریافت هزینه چاپ، مقاله در وب‌سایت جعلی قرار می‌گیرد؛ وب‌سایتی که هیچ ارتباطی با مجله اصلی ندارد و طبیعتاً مقاله منتشرشده نیز هیچ اعتبار علمی نخواهد داشت.

جامعه هدف این ژورنال‌ها اغلب دانشجویان، پژوهشگران مبتدی و نویسندگان کشورهای در حال توسعه هستند که آشنایی کافی با سازوکار نشر علمی بین‌المللی ندارند و تحت فشار زمانی برای چاپ مقاله قرار دارند.

تفاوت مجلات جعلی با مجلات نامعتبر

نکته بسیار مهم، تفاوت میان مجلات جعلی و مجلات نامعتبر است؛ دو مفهومی که گاهی به‌اشتباه یکسان در نظر گرفته می‌شوند.

مجلات جعلی اساساً وجود خارجی ندارند. این مجلات:

فاقد هویت مستقل هستند
اغلب ISSN واقعی ندارند
با جعل نام و مشخصات یک مجله معتبر فعالیت می‌کنند
در هیچ شرایطی قابل اعتبارسنجی یا اصلاح نیستند

در مقابل، مجلات نامعتبر مجلاتی هستند که وجود واقعی دارند و وب‌سایت رسمی آن‌ها نیز معتبر است، اما به دلایلی مانند:

ضعف در داوری علمی
عدم رعایت نظم انتشار
تخلفات پژوهشی
افت کیفیت مقالات

از سوی نهادهای رسمی از فهرست مجلات معتبر خارج شده‌اند. تفاوت اساسی اینجاست که مجلات نامعتبر در صورت اصلاح رویه‌ها می‌توانند دوباره به فهرست مجلات معتبر بازگردند، اما مجلات جعلی ذاتاً غیرقابل اعتماد و غیرقابل اصلاح هستند.

خطر ژورنال‌های بدون وب‌سایت رسمی

علاوه بر مجلات جعلی، مجلاتی که وب‌سایت رسمی فعال، شفاف و قابل استعلام ندارند نیز در معرض خطر جعل شدن قرار می‌گیرند. نبود یک مرجع رسمی برای بررسی اطلاعات مجله، زمینه را برای سوءاستفاده افراد سودجو فراهم می‌کند. به همین دلیل، یکی از اصول اولیه انتخاب مجله، بررسی دقیق وب‌سایت رسمی آن است.

چگونه با ژورنال‌های جعلی و هایجک‌شده مقابله کنیم؟

مهم‌ترین راهکار مقابله با این پدیده، افزایش آگاهی و اطلاع‌رسانی دقیق به پژوهشگران است. در حال حاضر، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت هر ساله فهرست مجلات نامعتبر و جعلی را منتشر می‌کنند تا از به دام افتادن دانشجویان و محققان جلوگیری شود. دانشگاه آزاد اسلامی نیز به‌صورت جداگانه فهرست‌هایی را اعلام می‌کند.

در مورد مجلات جعلی، به دلیل ماهیت جعل هویت، معمولاً تاریخ ورود به بلک‌لیست مشخصی درج نمی‌شود، زیرا این وب‌سایت‌ها از ابتدا فاقد اعتبار بوده‌اند. در مقابل، برای مجلات نامعتبر، تاریخ خروج از لیست معتبرها مشخص است و وضعیت آن‌ها قابل پیگیری می‌باشد.

اهمیت بررسی بلک‌لیست‌ها پیش از ارسال مقاله

پیش از ارسال مقاله، بررسی آخرین بلک‌لیست‌های رسمی اقدامی ضروری است. چاپ مقاله در یک ژورنال جعلی یا نامعتبر می‌تواند منجر به:

بی‌اعتبار شدن مقاله
عدم پذیرش برای دفاع پایان‌نامه یا رساله
عدم احتساب در ارتقا یا مصاحبه‌های علمی
اتلاف زمان و هزینه پژوهشگر

شود. بنابراین انتخاب آگاهانه مجله، بخش جدایی‌ناپذیر از فرآیند پژوهش علمی است.

سخن آخر

با توجه به اهمیت روزافزون چاپ مقالات علمی در مجلات معتبر بین‌المللی مانند ISI و Scopus، انتخاب صحیح مجله و آشنایی با روندهای داوری و چاپ، از عوامل کلیدی در موفقیت پژوهشگران و ارتقای جایگاه علمی آن‌ها به شمار می‌رود. بسیاری از محققان، به‌ویژه در مراحل ابتدایی فعالیت علمی خود، با چالش‌هایی نظیر تشخیص مجلات معتبر، آماده‌سازی مقاله مطابق استانداردهای بین‌المللی، و مکاتبه با سردبیران مجلات مواجه هستند. از این‌رو بهره‌مندی از مشاوره و خدمات تخصصی در این مسیر، می‌تواند راهگشای بسیاری از دغدغه‌های پژوهشگران باشد.

مؤسسه علمی پژوهشی اشراق با سال‌ها تجربه در زمینه ارائه خدمات تخصصی پژوهشی، آماده‌ ارائه‌ مشاوره در انتخاب مجلات معتبر ISI و Scopus، بررسی اعتبار مجلات، استخراج مقاله از پایان‌نامه، و همچنین آماده‌سازی، ترجمه تخصصی، و سابمیت مقاله به مجلات بین‌المللی می‌باشد. تیم متخصص این مؤسسه با شناخت دقیق از فرآیند داوری و چاپ، همراه مطمئنی برای پژوهشگران در مسیر چاپ مقالات علمی خواهد بود.

اگر به دنبال ارتقای رزومه علمی خود و چاپ مقاله در نشریات معتبر جهانی هستید، مؤسسه اشراق آماده است تا با خدمات حرفه‌ای و پشتیبانی کامل، شما را در رسیدن به این هدف یاری رساند.

ثبت سفارش معرفی مجله

ثبت سفارش چاپ مقاله

راه‌های ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق

کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تمام‌وقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفه‌ای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره می‌توانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفت‌وگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شماره‌های زیر در ارتباط باشید:

eshragh_company

isi.eshragh@gmail.com

09149724933

041-33373424

دسترسی به سایر مطالب خدمات مقاله