منظور از مجلات  Open Access و  Close Access کدامند؟

معیارهای انتخاب بین مجلات Open Access و Close Access

انتخاب بین مجلات دسترسی آزاد و دسترسی محدود به عوامل مختلفی بستگی دارد. پژوهشگران معمولاً بر اساس معیارهایی مانند قابلیت دیده‌شدن مقاله، هزینه چاپ، اعتبار مجله و سرعت انتشار تصمیم‌گیری می‌کنند.

1. قابلیت دیده‌شدن (Visibility)

یکی از مهم‌ترین مزایای مجلات Open Access، دسترسی آزاد و گسترده به مقالات است. در این مجلات، مقاله بدون هیچ محدودیتی در اختیار خوانندگان قرار می‌گیرد و همین موضوع باعث می‌شود افراد بیشتری بتوانند آن را مطالعه کنند. بسیاری از کاربران ترجیح می‌دهند از مقالاتی استفاده کنند که دسترسی به آنها رایگان باشد.

با این حال، افزایش تعداد دانلود مقاله لزوماً به معنای افزایش تعداد استنادات علمی نیست؛ زیرا میزان ارجاع به یک مقاله بیشتر به کیفیت علمی و محتوای پژوهش بستگی دارد. با وجود این، دسترسی گسترده‌تر می‌تواند فرصت‌های بیشتری برای همکاری‌های علمی و دیده‌شدن پژوهش فراهم کند.

2. هزینه (Cost)

مدل مالی مجلات Open Access و Close Access با یکدیگر متفاوت است. در مجلات دسترسی آزاد، معمولاً هزینه چاپ مقاله از نویسنده دریافت می‌شود و در مقابل، خوانندگان می‌توانند به صورت رایگان از مقاله استفاده کنند. در حالی که در مجلات دسترسی محدود، هزینه انتشار از نویسنده دریافت نمی‌شود و کاربران برای دسترسی به مقاله باید اشتراک مجله را تهیه کنند.

این دو روش انتشار موافقان و مخالفان خاص خود را دارند. برخی پژوهشگران معتقدند وظیفه آنها تولید دانش علمی است و نباید برای انتشار آن هزینه پرداخت کنند. در مقابل، برخی دیگر بر این باورند که دریافت هزینه از نویسنده باعث می‌شود نتایج پژوهش‌ها به صورت رایگان در اختیار همه پژوهشگران قرار گیرد و به پیشرفت علم کمک کند.

همچنین هزینه بالای اشتراک برخی مجلات اشتراکی باعث شده است که برخی دانشگاه‌ها و کتابخانه‌ها اشتراک خود را لغو کنند. برای مثال، در مواردی دانشگاه‌ها از پژوهشگران خود خواسته‌اند که مقالاتشان را در مجلات دسترسی آزاد یا مجلاتی با هزینه اشتراک منطقی‌تر منتشر کنند.

3. اعتبار (Prestige)

یکی از دغدغه‌های مهم پژوهشگران هنگام انتخاب مجله، اعتبار علمی آن است. برخی افراد تصور می‌کنند مجلات دسترسی آزاد از اعتبار کمتری نسبت به مجلات اشتراکی برخوردار هستند؛ زیرا بسیاری از مجلات Open Access نسبتاً جدیدتر هستند و هنوز جایگاه علمی تثبیت‌شده‌ای ندارند.

با این حال، باید توجه داشت که اوپن اکسس بودن یک مجله به معنای بی‌اعتبار بودن آن نیست. در حال حاضر مجلات معتبر بسیاری در سطح جهان وجود دارند که به صورت دسترسی آزاد فعالیت می‌کنند و در پایگاه‌های علمی معتبر نمایه شده‌اند.

در مقابل، بسیاری از مجلات مشهور و قدیمی نیز به صورت Close Access فعالیت می‌کنند و به دلیل سابقه طولانی و کیفیت بالای مقالات، از اعتبار علمی بالایی برخوردار هستند.

4. سرعت انتشار (Speed)

سرعت بررسی و انتشار مقاله نیز یکی دیگر از عوامل مهم در انتخاب مجله است. مجلات Close Access معمولاً دارای فرآیند داوری بسیار دقیق و رقابت بالا هستند؛ بنابراین ممکن است زمان داوری و چاپ مقاله در این مجلات طولانی باشد.

از طرف دیگر، به دلیل رایگان بودن ارسال مقاله در بسیاری از مجلات اشتراکی، تعداد مقالات ارسالی به این مجلات بسیار زیاد است و این موضوع می‌تواند باعث طولانی شدن فرآیند داوری و حتی قرار گرفتن مقاله در صف انتظار برای چاپ شود.

در مقابل، در بسیاری از مجلات Open Access فرآیند داوری و انتشار مقاله سریع‌تر انجام می‌شود، زیرا این مجلات با دریافت هزینه انتشار از نویسندگان، معمولاً تعداد بیشتری مقاله منتشر می‌کنند و زمان انتظار برای چاپ کوتاه‌تر است.