موسسه انتشاراتی اشراق: ریترکت (Retract) مقالات فرآیندی است که در آن مقالات پس از چاپ به دلیل خطاهای فاحش، سرقت علمی یا محتوای غیراخلاقی از اعتبار ساقط میشوند. هدف اطلاعرسانی به خوانندگان و حفظ سلامت علمی است و نه تنبیه نویسنده.
گاهی اوقات، حتی پس از چاپ یک مقاله علمی، مشخص میشود که آن مقاله از نظر اعتبار علمی دچار اشکال است و نیاز به بازبینی یا سلب اعتبار دارد. به عبارتی، مقالات پس از انتشار نیز میتوانند مردود اعلام شوند و از اعتبار علمی آنها کاسته شود. این فرآیند در دنیای نشر علمی تحت عنوان Retract یا بازپسگیری مقاله شناخته میشود و یکی از مکانیسمهای مهم حفظ کیفیت و صحت علمی است.
مقالهای که برای چاپ به مجلهای ارسال میشود، ابتدا توسط ادیتور و داوران مجله بررسی میگردد. این بررسی شامل بررسی مواردی همچون:
سرقت علمی (Plagiarism)
جعل و تحریف دادهها
انتشار مجدد (Duplicate Publication)
گزارشهای غیراخلاقی و نادرست
میشود تا در صورت وجود هر یک از این موارد، به نویسندگان اطلاع داده شود و فرصت اصلاح فراهم گردد.
با این وجود، گاهی برخی اشکالات پس از چاپ مقاله و در دسترس عموم قرار گرفتن آن مشخص میشوند. در چنین شرایطی، ادیتور مجله موظف است نسبت به رفع مشکل یا بازپسگیری مقاله اقدام کند.
خطاهای موجود در مقالات ممکن است جزئی یا فاحش باشند:
خطاهای جزئی: مانند اشتباه در ثبت آدرس نویسندگان یا املای نام آنها. این خطاها معمولاً تأثیر علمی نداشته و قابل چشمپوشی هستند.
خطاهای فاحش: مواردی که اعتبار علمی مقاله را زیر سؤال میبرند، مانند دادهسازی، نتایج غیرقابل استناد یا گزارشهای تحریف شده. این گونه مقالات نیاز به بازپسگیری دارند.
مقالات بازپسگیری شده یا سلب اعتبار شده (Retracted Papers)، مقالاتی هستند که به دلیل خطاهای عمده علمی یا اخلاقی، از اعتبار ساقط شدهاند. فرآیند بازپسگیری میتواند به دو صورت انجام شود:
درخواست نویسنده: نویسنده متوجه خطای خود شده و از ادیتور درخواست Retraction میکند.
تصمیم ادیتور: در صورتی که نویسنده همکاری نکند، ادیتور مجله خود مقاله را بازپسگیری میکند.
خطاهای موجود میتوانند عامدانه (Misconduct) یا غیرعمدی (Honest Error) باشند.
خطاهای عمدی زمانی رخ میدهند که نویسنده با آگاهی کامل از غیرقانونی بودن عمل خود، اقدام به کار غیر اخلاقی میکند. این موارد شامل:
دادهسازی یا جعل دادهها
انتشار مقاله در چند مجله
سرقت علمی یا Plagiarism
تحریف نتایج و جعل اسناد
این خطاها باعث میشوند که مقاله از نظر علمی غیرقابل اعتماد و نامعتبر باشد و سریعاً باید ریترکت شود.
خطاهای غیرعمدی ناشی از سهلانگاری یا کمدقتی نویسنده هستند و معمولاً پس از چاپ مقاله کشف میشوند. مثالهایی از این خطاها شامل:
اشتباه در محاسبات آماری یا روش پژوهش
اشتباه در تحلیل دادهها
عدم انطباق نتایج با روششناسی مقاله
در این حالت، نویسنده میتواند با اطلاع به سردبیر، اقدام به اصلاح مقاله یا بازپسگیری آن کند تا اعتبار علمی مقاله حفظ شود.
هدف از بازپسگیری مقاله، اطلاع رسانی به خوانندگان و حفظ کیفیت علمی است، نه تنبیه نویسنده. Retraction به خوانندگان هشدار میدهد که محتوای مقاله دیگر معتبر نیست و نمیتواند به عنوان سند علمی قابل استناد استفاده شود.
مزایای Retraction برای جامعه علمی:
جلوگیری از انتشار نتایج اشتباه یا نادرست
حفظ اعتماد به مجلات و فرآیند داوری
آموزش به پژوهشگران درباره اهمیت رعایت اصول اخلاقی و علمی
بنابراین، ریترکت شدن مقاله یک فرآیند طبیعی و ضروری در نشر علمی است و نشاندهنده تعهد مجله به کیفیت و اعتبار علمی است.
کمیته اخلاق نشر (COPE) موارد زیر را به عنوان دلایل معتبر بازپسگیری مقاله معرفی کرده است:
وجود خطاهای فاحش و غیرقابل انکار که مقاله را غیرقابل اعتماد میکند.
سرقت علمی یا Plagiarism و عدم رعایت حقوق معنوی دیگر پژوهشگران.
غیراخلاقی بودن محتوای مقاله مانند توهین یا سوء استفاده از دادهها.
انتشار مقاله در چند مکان به صورت تکراری یا انتشار نتایج در جای دیگر بدون اجازه.
هدف اصلی Retraction، اصلاح متن و جلوگیری از انتشار اشتباهات علمی است، نه تنبیه نویسنده.
پس از ریترکت شدن مقاله، مجلات موظفاند آن را برای خوانندگان مشخص کنند. نکات مهم شامل:
علامت هشدار مشخص: باید روی مقاله درج شود که این مقاله Retraction شده است.
قابل مشاهده در نسخه چاپی و الکترونیکی: اطلاع رسانی باید در تمام نسخهها انجام شود.
تفکیک هشدار از کامنتها و اصلاحات معمولی
اطلاع سریع به خوانندگان تا از تبعات منفی جلوگیری شود.
دسترسی آزاد: مقاله باید برای تمام خوانندگان قابل دسترسی باشد، نه فقط مشترکین مجله.
مشخص شدن عامل Retraction: نویسنده یا ادیتور و دلیل بازپسگیری باید ذکر شود.
مثال جمله استاندارد برای اعلان Retraction:
The authors/editor unanimously wish to retract this paper because of several incorrect statements and erroneous presentation of primary data, results and conclusions.
برای اطلاع از وضعیت مقالات، میتوان به وبسایت Retraction Watch مراجعه کرد و با جستجو بر اساس:
نام نویسنده
کشور نویسنده
مجله انتشار دهنده
بازه زمانی
از وضعیت مقاله مطلع شد. این سایت اطلاعات دقیقی از جمله عنوان مقاله، نویسنده، دلیل Retraction و تاریخ ارائه میدهد. به عنوان مثال، بیش از 600 مقاله ریترکت شده مربوط به ایران در این پایگاه ثبت شده است.
بازپسگیری مقاله به معنی بازگشت مقاله به مرحله قبل از اعتباردهی نهایی است. مقاله هنوز چاپ شده، اما دیگر قابل استناد نیست و اعتبار علمی خود را از دست داده است. هدف اصلی Retraction حفظ سلامت علمی جامعه پژوهشی و اصلاح متون علمی است، نه تنبیه نویسنده.
موسسه اشراق با بیش از پنج سال سابقه فعالیت در زمینه:
پذیرش و چاپ مقاله در مجلات معتبر
استخراج مقاله از پایاننامه
ترجمه و چاپ کتابهای تخصصی
مشاوره علمی و اعتبارسنجی مجلات و مقالات
در خدمت پژوهشگران و دانشجویان است. این موسسه میتواند با ارائه مشاوره و بررسی اعتبار علمی مجلات و مقالات، از وقوع مشکلاتی که ممکن است منجر به Retraction شوند جلوگیری کند.
برای ثبت درخواست و سفارش، میتوانید از طریق سایت موسسه اقدام نمایید تا کارشناسان اشراق شما را در انتخاب مجله مناسب و تضمین اعتبار مقاله همراهی کنند.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
دلایل شامل خطاهای فاحش، سرقت علمی، جعل دادهها، انتشار مجدد و محتوای غیراخلاقی است.
خطاهای عمدی شامل دادهسازی و پلاجیاریسم است، و خطاهای غیرعمدی ناشی از سهلانگاری یا اشتباه محاسباتی میباشد.
مقالات ریترکت شده با علامت هشدار در نسخه چاپی و الکترونیکی مشخص میشوند و جزئیات علت Retraction معمولاً درج میشود.
وبسایت Retraction Watch امکان جستجو بر اساس نام نویسنده، مجله و کشور را فراهم میکند و اطلاعات دقیق درباره مقالات ریترکت شده ارائه میدهد.
اینستاگرام
تلگرام