موسسه انتشاراتی اشراق: روایی و پایایی ابزارهای تحقیق، پایهایترین معیار برای اعتماد به نتایج پژوهش هستند. روایی تضمین میکند ابزار، ویژگی مورد نظر را میسنجد و پایایی نشاندهنده ثبات و تکرارپذیری نتایج است. سنجش دقیق این دو، اعتبار و ارزش دادهها را تضمین میکند.
هنگام نگارش پایاننامه یا مقاله، معمولاً با بخشی تحت عنوان ابزار گردآوری اطلاعات (فصل سوم پایاننامه) مواجه میشوید که اهمیت ویژهای در تعیین کیفیت دادههای پژوهش دارد. این بخش پژوهشگر را ملزم به سنجش روایی (Validity) و پایایی (Reliability) ابزارهای تحقیق میکند.
یکی از رایجترین و پرکاربردترین ابزارها برای جمعآوری اطلاعات، به ویژه در حوزههای علوم اجتماعی، پزشکی، روانشناسی و مدیریت، پرسشنامهها و چکلیستها هستند. نتایج کمی به دست آمده از این ابزارها زمانی قابل اطمینان است که همزمان دو ویژگی اعتماد (پایایی) و اعتبار (روایی) را دارا باشند.
روایی به معنای درستی و صحت اندازهگیری است. به بیان دیگر، روایی درجهای از صحت نتایج مطالعه را نشان میدهد و پاسخ به این سوال را ارائه میکند:
آیا ابزار مورد استفاده، آنچه را که قصد اندازهگیری آن را داشته، به درستی اندازهگیری کرده است؟
به عنوان مثال، اگر پرسشنامهای برای سنجش میزان آرامش فکری زوجین طراحی شده باشد اما بیشتر سوالات به سطح درآمد خانواده بپردازد، نتایج به دست آمده با هدف اصلی پژوهش مطابقت نخواهد داشت و در نتیجه فاقد روایی است. بنابراین ابزار گردآوری دادهها باید متناسب با هدف پژوهش طراحی شود تا نتایج ارزشمند و قابل استناد باشند.
بررسی میکند که آیا ابزار به ظاهر متغیر مورد مطالعه را میسنجد یا خیر.
ویژگیهای مهم آن شامل:
سوالات منطقی و متناسب با مخاطب
توالی منطقی و جذابیت سوالات
مقدمه کوتاه و گویا
رعایت قواعد گرامری و نگارشی
معمولاً توسط چند کارشناس حوزه تحقیق تایید میشود.
ضعیفترین روش سنجش روایی است و بیشتر به ظاهر ابزار توجه دارد.
بررسی میکند که آیا سوالات تمام جنبههای متغیر مورد نظر را به اندازه کافی پوشش میدهد.
سازههای ابزار باید همان چیزی را اندازهگیری کنند که پژوهشگر قصد داشته است.
معمولاً با نظر متخصصان و استفاده از روشهایی مانند هامیلتون انجام میشود.
نشان میدهد تا چه حد سوالات مربوط به یک حوزه با ابزارهای دیگر اندازهگیری همان حوزه همخوانی دارد.
هدف این است که ابزار با روشهای معتبر دیگر در ارتباط باشد و نتایج قابل اعتماد تولید کند.
نشان دهنده عدم همبستگی شدید با حوزههای دیگر است.
ضریب همبستگی سوالات با حوزههای دیگر باید کمتر از همبستگی آنها با حوزه اصلی خود باشد.
بررسی میکند که آیا گروههای مختلف مورد ارزیابی در پژوهش، توانایی افتراق بین گروهها را دارند یا خیر.
بررسی رابطه بین نمرات آزمودنی با ویژگیها یا نتایجی است که ابزار ادعا دارد آنها را پیشبینی میکند.
پایایی به معنای ثبات و دوام نتایج است. به بیان دیگر، پایایی نشان میدهد که ابزار اندازهگیری در شرایط مشابه و در طول زمان ثابت و قابل تکرار است.
پایایی معمولاً با ضریب پایایی اندازهگیری میشود:
ضریب 0 = عدم پایایی
ضریب 1 = پایایی کامل
هر چه ضریب به 1 نزدیکتر باشد، اعتماد به ابزار بیشتر است.
اجرای آزمون بر روی نمونه یکسان در دو زمان مختلف.
بررسی ضریب همبستگی بین دو مجموعه نمرات برای ارزیابی ثبات ابزار.
توجه داشته باشید که ساختار آزمون و شرایط اجرای آن نباید تغییر کند.
ارائه دو فرم متفاوت از آزمون به یک گروه مشابه.
هر فرم شامل مجموعهای از سوالات مشابه است.
بررسی همبستگی بین دو فرم برای تعیین پایایی.
تقسیم آزمون به دو نیمه و سنجش همبستگی بین دو نیمه.
روش ساده و متداول برای بررسی ثبات درونی آزمونها.
مناسب برای آزمونهایی با پاسخ صحیح/غلط.
بررسی ثبات بین سوالات و نسبت پاسخهای صحیح به غلط.
یکی از رایجترین روشها برای سنجش پایایی درونی.
تنها نیاز به یک بار اجرای آزمون دارد.
مناسب برای سوالات با مقیاس لیکرت یا پاسخهای غیرصحیح/غلط.
ضریب آلفا بین 0.7 تا 0.9 معمولاً نشاندهنده پایایی مطلوب است.
نرمافزار SPSS یکی از رایجترین ابزارها برای محاسبه پایایی با روشهای فوق، به ویژه آلفای کرونباخ، میباشد.
این نرمافزار امکان محاسبه سریع ضریب پایایی و بررسی ثبات درونی سوالات را فراهم میکند.
سنجش روایی و پایایی ابزارهای تحقیق، پایهایترین مرحله در طراحی پرسشنامه و چکلیستها برای جمعآوری دادههای کمی است. بدون اطمینان از صحت و ثبات ابزار، نتایج پژوهش نمیتواند مورد اعتماد باشد و تحلیل دادهها و نتیجهگیریها نیز فاقد اعتبار خواهد بود.
انتخاب دقیق روشهای روایی و پایایی، مشاوره با متخصصان حوزه تحقیق و استفاده از نرمافزارهای آماری، از جمله اقداماتی هستند که کیفیت دادهها و نتایج پژوهش را تضمین میکنند.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
روایی ظاهری، روایی محتوا، روایی همگرایی، روایی متمایز، روایی همزمان و روایی پیشبینیکننده.
روش بازآزمایی (Test–Retest)، آزمونهای موازی (Equivalence)، نیمهکردن آزمون (Split-Half)، کودر–ریچاردسون و آلفای کرونباخ (Cronbach’s Alpha).
بدون بررسی روایی و پایایی، نتایج پژوهش قابل اعتماد نخواهد بود و تحلیل دادهها و نتیجهگیریها فاقد اعتبار علمی خواهند بود.
اینستاگرام
تلگرام