موسسه انتشاراتی اشراق: تفاوت مقاله ISI و ISC در چیست؟ در این راهنما، با جدول مقایسه دقیق، تفاوت هزینه، زمان داوری و امتیاز این دو پایگاه علمی را میبینید و یاد میگیرید بر اساس هدفتان (اپلای، دفاع پایاننامه یا ارتقای مرتبه) کدام گزینه مناسبتر است؛ همراه با روش استعلام اعتبار مجله و خدمات تخصصی موسسه اشراق.
اگر بین چاپ مقاله در ژورنالهای ISI و ISC ماندهاید، باید بدانید هر دو پایگاه معتبر علمی هستند، اما مسیر، هزینه، زمان داوری و امتیازی که برایتان رقم میزنند کاملاً متفاوت است. انتخاب درست به این بستگی دارد که هدف شما چیست: اپلای و مهاجرت، دفاع از پایاننامه، یا ارتقای مرتبه علمی. در ادامه با یک جدول مقایسهای دقیق و راهنمای عملی، تصمیمگیری را برایتان ساده میکنیم.
هر ساله هزاران دانشجوی تحصیلات تکمیلی، عضو هیئت علمی و پژوهشگر ایرانی با این پرسش روبهرو میشوند که مقالهشان را کجا بفرستند. متأسفانه بسیاری از منابع موجود فقط به تعریف خشک این دو پایگاه بسنده میکنند و پاسخی برای دغدغه اصلی کاربر، یعنی «کدام یک برای موقعیت من مناسبتر است»، نمیدهند. در این مقاله سعی میکنیم فراتر از تعریف برویم و مسیر تصمیمگیری را بر اساس سناریوهای واقعی زندگی علمی شما ترسیم کنیم.
ISI مخفف Institute for Scientific Information است؛ مؤسسهای که در دهه 1960 توسط یوجین گارفیلد در آمریکا تأسیس شد و بعدها مالکیت پایگاه استنادی آن به شرکتهای مختلفی از جمله تامسون رویترز و در نهایت کلاریویت آنالیتیکس (Clarivate Analytics) منتقل شد. امروزه وقتی میگوییم «مجله ISI»، منظورمان مجلهای است که در پایگاه Web of Science نمایه شده و در فهرستهای معتبری مانند SCIE، SSCI یا AHCI قرار دارد. این مجلات معمولاً دارای ضریب تأثیر (Impact Factor) هستند که هرساله در گزارش Journal Citation Reports (JCR) منتشر میشود و میزان استناد به مقالات آن مجله را نشان میدهد.
نکتهای که کمتر به آن اشاره میشود این است که همه مجلات نمایهشده در Web of Science، ضریب تأثیر ندارند؛ برخی فقط در فهرست ESCI (Emerging Sources Citation Index) قرار دارند که سطح پایینتری از اعتبار محسوب میشود. بنابراین صرفاً دیدن عبارت «ISI» روی سایت یک مجله کافی نیست و باید فهرست دقیق آن را بررسی کرد.
ISC مخفف Islamic World Science Citation Center یا پایگاه استنادی علوم جهان اسلام است؛ نهادی که در ایران و با هدف نمایهسازی تولیدات علمی کشورهای اسلامی راهاندازی شده است. این پایگاه زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت میکند و مرجع رسمی برای سنجش اعتبار مجلات علمی-پژوهشی داخلی محسوب میشود.
مجلات نمایهشده در ISC به چند دسته تقسیم میشوند: مجلات علمی-پژوهشی مورد تأیید وزارت علوم، مجلات علمی-ترویجی، و مجلاتی که فقط در پایگاه اطلاعات نمایه شدهاند بدون تأیید رسمی وزارتخانه. تفاوت این دستهها در امتیازی است که برای ارتقای مرتبه، دفاع پایاننامه یا مصاحبه دکتری به آنها تعلق میگیرد؛ بنابراین همیشه باید نوع دقیق نمایهشدن مجله مورد نظرتان را بررسی کنید.
معیار مقایسه | ژورنالهای ISI (بینالمللی) | ژورنالهای ISC (جهان اسلام) |
|---|---|---|
زبان نگارش | عمدتاً انگلیسی | عمدتاً فارسی و عربی |
مدت داوری | طولانی (3 تا 9 ماه) | کوتاهتر (1 تا 3 ماه) |
هزینه چاپ | رایگان یا ارزی (دلار/یورو) | ریالی و بسیار اقتصادیتر |
امتیاز اپلای | بسیار بالا و الزامی | متوسط (بیشتر برای داخل کشور) |
امتیاز دکتری | بالاترین امتیاز پژوهشی | امتیاز استاندارد وزارت علوم |
سطح رقابت پذیرش | بسیار بالا (نرخ رد مقاله زیاد) | متوسط تا پایین |
شناخت بینالمللی | بسیار بالا | محدود به کشورهای اسلامی و داخل ایران |
دسترسی به ضریب تأثیر (IF) | دارد (برای مجلات JCR) | ندارد (معیارهای داخلی جایگزین دارد) |
مناسب برای | رزومه بینالمللی، اپلای، فرصت مطالعاتی | دفاع سریع، امتیاز داخلی، مجلات تخصصی فارسیزبان |
همانطور که در جدول بالا مشخص است، تفاوت اصلی این دو پایگاه فقط در «اعتبار علمی» خلاصه نمیشود، بلکه در «کاربرد عملی» برای هدف شماست. یک مقاله ISC با کیفیت بالا میتواند برای یک دانشجوی داخلی که به دنبال دفاع سریع است، ارزشمندتر از یک مقاله ISI باشد که ماهها در صف داوری میماند. برعکس، برای کسی که قصد ادامه تحصیل در خارج از کشور دارد، حتی یک مقاله ISI با ضریب تأثیر پایین، ارزش بسیار بیشتری نسبت به چند مقاله ISC دارد.
انتخاب بین این دو پایگاه، وابسته به هدف نهایی شماست. در ادامه سه سناریوی رایج را بررسی میکنیم.
اگر قصد اپلای به دانشگاههای خارجی یا مهاجرت تحصیلی دارید، گزینهی قطعی شما ISI است. دانشگاههای خارج از کشور معمولاً پایگاه ISC را نمیشناسند و رزومه پژوهشی شما باید مستند به مقالات نمایهشده در ISI (یا حداقل اسکوپوس) باشد.
نکته مهم برای این دسته از کاربران این است که صرفاً «چاپ در ISI» کافی نیست. اساتید و کمیتههای پذیرش دانشگاههای معتبر خارجی، معمولاً به کوارتایل (Quartile) مجله هم توجه میکنند. مجلات در چهار سطح Q1 تا Q4 دستهبندی میشوند که Q1 معتبرترین سطح است. اگر بودجه و زمان کافی دارید، سعی کنید مقاله خود را برای مجلات Q1 یا حداقل Q2 ارسال کنید؛ حتی یک مقاله در مجله Q1 میتواند تأثیر بیشتری در رزومه شما نسبت به چند مقاله در مجلات ضعیفتر ISI داشته باشد.
اگر با فشار زمانی برای دفاع پایاننامه یا رساله مواجه هستید، ISC انتخاب منطقیتری است. زمان داوری کوتاهتر و هزینه پایینتر آن، به شما کمک میکند سریعتر امتیاز لازم را کسب کنید، بدون اینکه معطل ماهها انتظار برای داوری ISI بمانید.
با این حال، توصیه میشود پیش از انتخاب یک مجله ISC، آییننامه دانشگاه یا مؤسسه خود را با دقت مطالعه کنید. برخی دانشگاهها فقط مجلات علمی-پژوهشی مصوب وزارت علوم را برای دفاع میپذیرند و مجلات صرفاً نمایهشده در ISC بدون این تأییدیه را قبول نمیکنند. تماس با معاونت پژوهشی دانشکده یا بررسی سایت رسمی وزارت علوم میتواند از هدررفت زمان و هزینه جلوگیری کند.
در این مسیر معمولاً ترکیبی از هر دو پایگاه لازم است، اما مجلاتی که دارای ضریب تأثیر (Impact Factor) در پایگاه JCR هستند، بالاترین امتیاز را در فرآیند ارتقا به همراه دارند و اولویت اصلی محسوب میشوند.
آییننامه ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی در دانشگاههای ایران معمولاً امتیازدهی متفاوتی برای مقالات ISI با ضریب تأثیر بالا، ISI بدون ضریب تأثیر، و ISC در نظر میگیرد. به همین دلیل توصیه میشود اساتید از همان ابتدای مسیر پژوهشی خود، برنامهای ترکیبی داشته باشند: بخشی از مقالات برای تثبیت رزومه بینالمللی در مجلات ISI معتبر، و بخشی دیگر برای پوشش نیازهای امتیازی سریعتر در مجلات ISC داخلی.
یک سناریوی کمتر گفتهشده اما مهم، دریافت فرصتهای مطالعاتی، بورسیه یا گرنتهای پژوهشی بینالمللی است. کمیتههای داوری این نوع فرصتها تقریباً همیشه بر اساس معیارهای بینالمللی مانند تعداد مقالات ISI، ضریب تأثیر مجموع مقالات (Cumulative Impact Factor) و تعداد استنادها (Citation Count) تصمیمگیری میکنند. در این حالت هم مقالات ISC نقشی در تصمیمگیری کمیته نخواهند داشت و تمرکز باید کاملاً روی ISI باشد.
پیش از ارسال مقاله، حتماً اعتبار و نمایهشدن مجله را از منابع رسمی استعلام بگیرید تا از جعلی یا کلاهبردار بودن مجله مطمئن شوید.
برای استعلام ISI: به سایت Master Journal List (متعلق به Clarivate) مراجعه کنید و نام مجله یا شماره شاپا (ISSN) آن را جستوجو کنید. در نتیجه جستوجو میتوانید ببینید مجله در کدام فهرست (SCIE، SSCI، AHCI یا ESCI) قرار دارد.
برای استعلام ISC: از سایت رسمی mjl.isc.ac استفاده کنید تا وضعیت نمایهشدن مجله در پایگاه استنادی جهان اسلام را بررسی کنید. این سایت وضعیت مجله (علمی-پژوهشی، علمی-ترویجی یا صرفاً نمایهشده) را هم نمایش میدهد.
مراحل عملی استعلام یک مجله معمولاً به این صورت است:
1. نام کامل مجله یا شماره شاپا (ISSN) آن را از وبسایت رسمی مجله یادداشت کنید. 2. به سایت مرجع (Master Journal List یا mjl.isc.ac) مراجعه کرده و آن را جستوجو کنید. 3. در صورت یافتن نتیجه، فهرست دقیق نمایهشدن (مثلاً SCIE یا Q2) را یادداشت کنید. 4. اگر مجله در نتایج پیدا نشد، به آن مشکوک باشید و پیش از ارسال مقاله با اساتید راهنمای خود مشورت کنید.
نکته مهم همیشه شماره شاپا (ISSN) مجله را بررسی کنید، نه فقط نام آن؛ چرا که برخی مجلات جعلی از نامهای مشابه مجلات معتبر استفاده میکنند و فقط با تغییر یک حرف یا کلمه، کاربران را فریب میدهند.
یکی از پرسشهای رایج کاربران این است که «دقیقاً چقدر باید هزینه کنم؟» پاسخ به این سوال به مدل انتشار مجله بستگی دارد.
مجلات ISI عموماً در سه مدل فعالیت میکنند:
مدل اشتراکی (Subscription-based): در این مدل، هزینه از کتابخانهها و مؤسساتی که به مجله دسترسی دارند دریافت میشود، نه از نویسنده. بنابراین چاپ مقاله برای نویسنده معمولاً کاملاً رایگان است.
مدل دسترسی آزاد (Open Access): در این مدل، نویسنده هزینهای موسوم به Article Processing Charge (APC) پرداخت میکند تا مقاله او پس از چاپ برای همه بهصورت رایگان در دسترس باشد. این هزینهها میتواند از چند صد تا چند هزار دلار متغیر باشد و بسته به اعتبار مجله و ضریب تأثیر آن تفاوت زیادی دارد.
مدل هیبریدی (Hybrid): ترکیبی از هر دو مدل بالاست که در آن نویسنده میتواند انتخاب کند مقالهاش بهصورت اشتراکی یا آزاد منتشر شود.
نکته مهم برای پژوهشگران ایرانی این است که هزینههای ارزی این مجلات به دلیل تحریمها و محدودیتهای بانکی، معمولاً چالش بزرگی برای پرداخت محسوب میشود و لازم است از طریق واسطههای معتبر یا حسابهای ارزی مجاز اقدام شود.
هزینه چاپ در مجلات معتبر ISC بهطور معمول بهصورت ریالی و بسیار پایینتر از مجلات بینالمللی است. این هزینهها معمولاً شامل هزینه داوری، هزینه ویراستاری فنی و هزینه چاپ نهایی میشود و بسته به سیاست هر مجله میتواند بین چند صد هزار تومان تا چند میلیون تومان متغیر باشد. برخی مجلات علمی-پژوهشی دولتی و دانشگاهی نیز ممکن است چاپ را کاملاً رایگان یا با تخفیف ویژه برای دانشجویان همان دانشگاه ارائه دهند.
صرفنظر از اینکه مجله ISI را انتخاب میکنید یا ISC، رعایت چند اصل کلی میتواند شانس پذیرش مقاله شما را بهطور محسوسی افزایش دهد:
انتخاب مجله متناسب با موضوع مقاله: پیش از ارسال، حوزه تخصصی مجله را با موضوع مقاله خود تطبیق دهید. ارسال مقاله به مجلهای با حوزه نامرتبط، معمولاً بدون داوری و در همان مرحله اولیه رد میشود.
رعایت دقیق فرمت نگارشی مجله (Author Guidelines): هر مجله دستورالعمل مشخصی برای قالببندی، تعداد کلمات، شیوه ارجاعدهی و ساختار چکیده دارد که عدم رعایت آن میتواند باعث رد اولیه مقاله شود.
ویرایش زبانی حرفهای برای مجلات انگلیسیزبان: بسیاری از مقالات ISI به دلیل ضعف زبانی و نه ضعف علمی رد میشوند. استفاده از خدمات ویراستاری تخصصی (Language Editing) میتواند تأثیر زیادی داشته باشد.
بررسی شباهت متن (Plagiarism Check): پیش از ارسال، درصد مشابهت متن خود را با نرمافزارهایی مانند iThenticate یا مشابه آن بررسی کنید، چراکه اکثر مجلات معتبر دارای آستانه مشخصی برای رد خودکار مقالات با شباهت بالا هستند.
انتخاب واقعبینانه بر اساس سابقه علمی: برای پژوهشگرانی که در ابتدای مسیر علمی خود هستند، هدفگذاری مستقیم روی مجلات Q1 با نرخ پذیرش بسیار پایین میتواند زمان زیادی را هدر دهد؛ شروع از مجلات با سطح رقابت متوسطتر میتواند مسیر منطقیتری باشد.
در مسیر مشاوره به دانشجویان، چند اشتباه رایج بهکرات دیده میشود که دانستن آنها میتواند از هدررفت زمان و هزینه جلوگیری کند:
انتخاب مجله فقط بر اساس هزینه پایین، بدون بررسی اعتبار و تناسب آن با اهداف آینده (مانند اپلای)، که ممکن است بعداً برای رزومه بینالمللی مشکلساز شود.
اعتماد به ادعای وبسایت مجله بدون استعلام مستقل از پایگاههای رسمی که در بخش قبل معرفی شد.
نادیده گرفتن آییننامه دانشگاه محل تحصیل، که ممکن است برخی مجلات ISC یا حتی برخی مجلات ISI ضعیف را برای دفاع یا امتیازدهی نپذیرد.
ارسال همزمان یک مقاله به چند مجله، که علاوه بر مغایرت با اصول اخلاق پژوهش، میتواند منجر به مسدود شدن حساب نویسنده در سامانه مجلات معتبر شود.
غفلت از زمانبندی واقعی داوری و برنامهریزی نکردن برای فاصله زمانی بین ارسال مقاله تا زمان مورد نیاز برای دفاع یا مصاحبه.
یکی از مشکلات رایجی که هم در فضای ISI و هم ISC وجود دارد، مجلات جعلی یا موسوم به «شکارچی» (Predatory Journals) است. این مجلات با ظاهری فریبنده و وعده چاپ سریع، مبالغ قابل توجهی از نویسندگان دریافت میکنند بدون آنکه فرآیند داوری علمی واقعی انجام دهند. برخی نشانههای هشداردهنده این مجلات عبارتاند از:
وعده پذیرش قطعی مقاله در کمتر از چند روز بدون فرآیند داوری واقعی.
ایمیلهای دعوت انبوه و غیرشخصیسازیشده برای ارسال مقاله.
عدم شفافیت در معرفی هیئت تحریریه یا آدرس فیزیکی ناشر.
درخواست پرداخت هزینه پیش از اتمام فرآیند داوری، بدون فاکتور رسمی.
ادعای نمایهشدن در ISI یا اسکوپوس بدون وجود در نتایج جستوجوی رسمی این پایگاهها.
پیش از ارسال هر مقاله، حتماً از طریق سایتهای رسمی که در بالا معرفی شد، اعتبار مجله را تأیید کنید تا از هدررفت زمان، هزینه و اعتبار علمی خود جلوگیری نمایید.
یکی از نکاتی که کمتر در مقالات مشابه به آن پرداخته میشود، تفاوت رفتار پایگاههای ISI و ISC در رشتههای مختلف است.
در این رشتهها، مجلات ISI با ضریب تأثیر بالا معمولاً استاندارد اصلی محسوب میشوند و بسیاری از گروههای آموزشی دانشگاههای برتر، مقالات ISC را برای دفاع دکتری در این حوزهها بهرسمیت نمیشناسند یا امتیاز بسیار کمی برای آن قائل میشوند. رقابت در این رشتهها نیز بسیار بالاست و زمان داوری میتواند طولانیتر از میانگین باشد.
در این حوزه، به دلیل ماهیت بومی برخی موضوعات پژوهشی (مانند مطالعات فرهنگی، حقوقی یا زبان و ادبیات فارسی)، مجلات ISC از جایگاه ویژهای برخوردارند و در برخی موارد حتی ترجیح داده میشوند، چراکه یافتن مجله ISI مرتبط با موضوعات کاملاً بومی دشوارتر است. با این حال، برای پژوهشگرانی که قصد انتشار بینالمللی یافتههای خود را دارند، مجلات ISI تخصصی در حوزه علوم انسانی نیز بهطور فزایندهای در دسترس هستند.
در این رشتهها معمولاً هر دو پایگاه بهطور موازی مورد استفاده قرار میگیرند؛ مقالات ISI برای رزومه بینالمللی و فرصتهای تخصصی (Fellowship) در خارج از کشور، و مقالات ISC برای پوشش سریعتر الزامات داخلی مانند دفاع پایاننامه یا امتیاز بورد تخصصی.
تا اینجا دیدید که تصمیمگیری بین ISI و ISC به چند عامل بستگی دارد: هدف نهایی، زمان در دسترس، بودجه و حتی رشته تحصیلی شما. اما در عمل، بسیاری از دانشجویان و اساتید با وجود دانستن این تفاوتها، در اجرای گامبهگام مسیر با چالش مواجه میشوند: از کجا شروع کنم، رسالهام را چطور به مقاله تبدیل کنم، کدام مجله دقیقاً مناسب موضوع من است، و چطور مطمئن شوم مقالهام رد نمیشود؟
موسسه انتشاراتی اشراق دقیقاً برای پاسخ به همین دغدغهها شکل گرفته و کل مسیر را از ابتدا تا انتشار نهایی پوشش میدهد:
استخراج مقاله از پایاننامه یا رساله: تیم ما محتوای علمی رساله یا پایاننامه شما را به ساختار استاندارد یک مقاله علمی (چکیده، مقدمه، روش، یافتهها، بحث و نتیجهگیری) تبدیل میکند تا برای ارسال به مجلات آماده شود.
معرفی مجله مناسب: بر اساس موضوع، رشته، بودجه و بازه زمانی مدنظر شما (ISI یا ISC، Q1 تا Q4، یا مجلات علمی-پژوهشی داخلی)، مجلهای متناسب با هدف شما پیشنهاد میشود.
ترجمه تخصصی: ترجمه مقاله توسط مترجمان آشنا به ادبیات علمی همان رشته انجام میشود تا کیفیت زبانی مقاله، مانعی برای پذیرش آن در مجلات بینالمللی نباشد.
پارافریز و بازنویسی: برای عبور از آستانه مشابهت متن (Plagiarism) در مجلات معتبر، محتوای مقاله با حفظ مفهوم و بار علمی، بازنویسی و پارافریز حرفهای میشود.
فرمتبندی و سابمیت مطابق استاندارد مجله: هر مجله راهنمای نویسندگان (Author Guidelines) خاص خود را دارد؛ تیم ما مقاله را دقیقاً مطابق قالب موردنظر مجله فرمتبندی کرده و فرآیند ارسال (Submission) را انجام میدهد.
همراهی تا مرحله پذیرش و چاپ: برای برخی مجلات که همکاری نزدیکتری با آنها داریم، امکان طی کردن سریعتر فرآیند پذیرش و چاپ نیز فراهم است.
اگر ترجیح میدهید بهجای صرف ماهها زمان برای یادگیری فرآیند نگارش، ترجمه و سابمیت، این مسیر را به تیمی متخصص بسپارید تا با خیال راحت روی ادامه پژوهش یا دفاعیهتان تمرکز کنید، کارشناسان اشراق آماده مشاوره رایگان و راهنمایی شما برای انتخاب بهترین مسیر (ISI یا ISC) هستند.
اگر بخواهیم خلاصهای عملی از این مقاله ارائه دهیم، میتوان گفت انتخاب بین ISI و ISC یک تصمیم دوگانه نیست، بلکه یک تصمیم استراتژیک بر اساس هدف، زمان و بودجه شماست. دانشجویانی که به دنبال مهاجرت یا اپلای هستند، باید تمرکز اصلی خود را روی مجلات ISI با کوارتایل مناسب بگذارند، حتی اگر این مسیر زمانبر و پرهزینهتر باشد. در مقابل، کسانی که با محدودیت زمانی برای دفاع پایاننامه مواجهاند، میتوانند از ظرفیت مجلات ISC استفاده کنند، مشروط بر اینکه از پذیرفتهشدن آن مجله توسط دانشگاهشان مطمئن شوند. اساتید و پژوهشگرانی که مسیر ارتقای مرتبه را دنبال میکنند نیز بهتر است از همان ابتدا یک برنامه ترکیبی داشته باشند تا هم به الزامات داخلی و هم به رزومه بینالمللی خود پاسخ دهند.
در نهایت، مهمترین اصل این است که پیش از ارسال هر مقاله، اعتبار مجله را از منابع رسمی استعلام بگیرید و تصمیم خود را بر اساس هدف واقعیتان، نه صرفاً بر اساس شنیدهها، اتخاذ کنید.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
بله، بسته به آییننامه دانشگاه، میتواند امتیاز پژوهشی داشته باشد.
خیر. برخی مجلات بدون دریافت هزینه از نویسنده مقاله را منتشر میکنند.
بله، برخی مجلات در هر دو پایگاه نمایه میشوند.
هر دو پایگاه استنادی معتبر هستند، اما متعلق به دو نظام نمایهسازی متفاوتاند.
بسته به مجله متفاوت است و نمیتوان زمان ثابتی برای آن تعیین کرد.
بله، مجلات معتبر ISC معمولاً فرآیند داوری تخصصی دارند.
با استعلام از پایگاههای رسمی و بررسی دقیق اعتبار و سابقه مجله.
اینستاگرام
تلگرام