موسسه انتشاراتی اشراق: پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) یکی از سامانههای مهم علمسنجی و نمایهسازی تولیدات علمی است. در این مقاله با ISC، اعتبار و کاربرد آن، تفاوت با Scopus و ISI، مزایای چاپ مقاله، نحوه انتخاب مجله، مراحل داوری، هزینه و زمان پذیرش مقاله آشنا میشوید.
ISC مخفف عبارت Islamic World Science Citation Center و به فارسی «پایگاه استنادی علوم جهان اسلام» است. این پایگاه یکی از سامانههای مهم در حوزه علمسنجی، نمایهسازی و ارزیابی تولیدات علمی در جهان اسلام به شمار میرود و با هدف ایجاد زیرساختی برای شناسایی، تحلیل و ارزیابی نشریات و مقالات علمی کشورهای اسلامی شکل گرفته است.
پایگاه ISC در ایران راهاندازی شد و فعالیت آن با هدف توسعه همکاریهای علمی میان کشورهای اسلامی و فراهمکردن بستری برای تحلیل و سنجش تولیدات علمی پژوهشگران این کشورها دنبال شده است. این مرکز در شهر شیراز مستقر است و در زمینههایی مانند نمایهسازی نشریات، تحلیل استنادی، رتبهبندی نشریات و ارائه شاخصهای علمسنجی فعالیت میکند.
ایده ایجاد یک پایگاه استنادی اختصاصی برای کشورهای اسلامی در راستای تقویت همکاریهای علمی و افزایش visibility تولیدات پژوهشی این کشورها شکل گرفت. در ادامه، موضوع ISC در نشستهای مربوط به وزرای آموزش عالی و تحقیقات علمی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی مورد توجه قرار گرفت.
در چهارمین اجلاس وزرای آموزش عالی و تحقیقات علمی کشورهای اسلامی که در سال 2008 در جمهوری آذربایجان برگزار شد، همکاری کشورهای عضو با ISC مورد تأکید قرار گرفت. این موضوع زمینه را برای توسعه ارتباط میان ISC و مراکز علمی و دانشگاهی کشورهای اسلامی فراهم کرد.
هدف اصلی این مجموعه، ایجاد یک نظام اطلاعات علمی برای جمعآوری، سازماندهی و تحلیل دادههای علمی و کمک به ارزیابی وضعیت پژوهش در کشورهای اسلامی است.
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام صرفاً یک فهرست از مجلات علمی نیست؛ بلکه یک سامانه علمسنجی است که اطلاعات مربوط به نشریات و تولیدات علمی را گردآوری و تحلیل میکند.
برخی از مهمترین کارکردهای ISC عبارتاند از:
نمایهسازی نشریات علمی
جمعآوری اطلاعات مقالات و استنادات
تحلیل میزان استناد به مقالات علمی
ارائه شاخصهای علمسنجی
ارزیابی و رتبهبندی نشریات علمی
کمک به بررسی وضعیت تولید علم در کشورهای اسلامی
فراهمکردن اطلاعات علمی برای پژوهشگران و دانشگاهها
افزایش دیدهشدن بخشی از تولیدات علمی کشورهای اسلامی در سطح بینالمللی

از این نظر، ISC برای پژوهشگران، دانشگاهها، مدیران پژوهشی و سیاستگذاران حوزه علم و فناوری میتواند منبعی برای بررسی وضعیت تولید و انتشار علم باشد.
یکی از ویژگیهای مهم ISC، پوشش نشریات علمی در زبانهای مختلف است. در میان نشریات نمایهشده میتوان مجلاتی با زبانهای مختلف، از جمله موارد زیر، مشاهده کرد:
بخش قابل توجهی از نشریات علمی ایران به زبان فارسی منتشر میشوند. برخی از این نشریات، در صورت دارا بودن معیارهای موردنظر پایگاه، در ISC نمایه میشوند.
با توجه به تمرکز ISC بر کشورهای اسلامی، نشریات عربی نیز بخش مهمی از مجموعه نشریات این پایگاه را تشکیل میدهند.
بخشی از نشریات نمایهشده در ISC به زبان انگلیسی منتشر میشوند. انتشار مقاله در یک مجله انگلیسیزبان میتواند به افزایش دسترسی بینالمللی به پژوهش کمک کند؛ البته میزان اعتبار و دیدهشدن هر نشریه باید بهصورت جداگانه بررسی شود.
یکی از دلایل توجه پژوهشگران ایرانی به مجلات نمایهشده در ISC، استفاده از مقالات این نشریات در برخی فرآیندهای دانشگاهی و پژوهشی است.
با این حال، امتیاز مقاله ISC در پایاننامه، مصاحبه دکتری، ارتقای اعضای هیئت علمی و سایر فرآیندهای دانشگاهی به آییننامه و مقررات سازمان یا دانشگاه مربوطه بستگی دارد و نمیتوان یک امتیاز ثابت را برای همه دانشگاهها و همه رشتهها اعلام کرد.
برخی کاربردهای احتمالی انتشار مقاله در نشریات معتبر نمایهشده در ISC عبارتاند از:
در برخی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، مقالات منتشرشده در نشریات نمایهشده در پایگاههای معتبر میتوانند در ارزیابی فعالیتهای پژوهشی مورد استفاده قرار گیرند. میزان امتیاز به مقررات همان دانشگاه و مقطع تحصیلی بستگی دارد.
در برخی آییننامههای دانشگاهی، برای انتشار مقاله علمی امتیاز پژوهشی در نظر گرفته میشود. بنابراین دانشجویان تحصیلات تکمیلی باید پیش از انتخاب مجله، آییننامه دانشگاه و گروه آموزشی خود را بررسی کنند.
مقاله علمی میتواند یکی از سوابق پژوهشی داوطلب در فرآیندهای پذیرش و مصاحبه دکتری باشد. با این حال، امتیاز دقیق آن بر اساس دانشگاه، سال پذیرش، رشته و آییننامه مربوطه متفاوت است.
برای اعضای هیئت علمی نیز انتشار مقاله در نشریات معتبر میتواند بخشی از پرونده پژوهشی و فرآیند ارزیابی علمی باشد. در این مورد نیز ملاک اصلی، آییننامههای رسمی و ضوابط دانشگاه یا وزارتخانه مربوطه است.
خیر. یکی از اشتباهات رایج در میان پژوهشگران، یکسان دانستن همه پایگاههای نمایهسازی است.
Scopus متعلق به Elsevier است و Web of Science که در ایران گاهی با عنوان عمومی «ISI» از آن یاد میشود، یک مجموعه بزرگ بینالمللی برای نمایهسازی و تحلیل اطلاعات علمی است. ISC نیز یک پایگاه استنادی مستقل با تمرکز ویژه بر تولیدات علمی کشورهای اسلامی است.
بنابراین، اگر دانشگاه یا سازمانی در آییننامه خود مشخصاً چاپ مقاله در Scopus یا Web of Science را شرط قرار داده باشد، مقاله ISC لزوماً جایگزین آن نخواهد بود. پیش از ارسال مقاله باید دقیقاً مشخص شود که دانشگاه یا سازمان موردنظر چه نوع نمایهای را میپذیرد.
یکی از مهمترین موضوعات در فرآیند چاپ مقاله، تشخیص مجلات نامعتبر، جعلی و مجلات سودجو (Predatory Journals) است.
برخی وبسایتها ممکن است با استفاده از نام ISC، Scopus یا سایر پایگاههای معتبر، خدمات چاپ سریع مقاله را تبلیغ کنند؛ در حالی که وضعیت واقعی مجله با ادعای مطرحشده متفاوت است. نشانههایی مانند موارد زیر میتوانند نیاز به بررسی بیشتر را ایجاد کنند:
وعده پذیرش قطعی مقاله
تضمین چاپ مقاله بدون داوری علمی
وعده چاپ بسیار سریع بدون توضیح فرآیند داوری
دریافت هزینههای نامشخص
اطلاعات ناقص درباره هیئت تحریریه
استفاده از نام پایگاههای معتبر بدون ارائه مدرک قابل بررسی
اختلاف میان اطلاعات سایت مجله و اطلاعات پایگاه نمایهکننده

به همین دلیل، وضعیت نمایهسازی را بهتر است مستقیماً از سامانه رسمی پایگاه مربوطه بررسی کنید و صرفاً به ادعای مؤسسات واسطه اعتماد نکنید.
برای پژوهشگرانی که قصد ارسال مقاله به نشریات نمایهشده در ISC را دارند، انجام صحیح مراحل ارسال میتواند در کاهش خطاهای فنی و افزایش نظم فرآیند انتشار مؤثر باشد.
موسسه انتشاراتی اشراق خدماتی مانند موارد زیر ارائه می کند:
انتخاب مجله باید بر اساس موضوع مقاله، حوزه تخصصی، زبان مقاله، نوع مقاله، الزامات دانشگاه و وضعیت نمایهسازی انجام شود.
در صورتی که مقاله به زبان انگلیسی ارسال شود، ترجمه تخصصی و ویرایش علمی و زبانی میتواند به بهبود کیفیت ارائه مقاله کمک کند. البته ویرایش زبانی جایگزین کیفیت علمی و روششناسی پژوهش نیست.
هر مجله دستورالعمل خاصی برای قالب مقاله دارد. رعایت مواردی مانند ساختار مقاله، تعداد کلمات، شیوه ارجاعدهی، جداول، تصاویر، چکیده و کلیدواژهها ضروری است.
پس از آمادهسازی مقاله، میتوان آن را مطابق دستورالعمل مجله ارسال کرد و مراحل بررسی اولیه، داوری، اصلاحات و تصمیم نهایی را پیگیری نمود.
پیش از ارسال مقاله بهتر است میزان مشابهت متنی مقاله بررسی شود و تمام منابع مورد استفاده به شکل صحیح ارجاع داده شوند.
یکی از مهمترین خدمات قابل ارائه، بررسی وضعیت واقعی مجله و تطبیق اطلاعات آن با منابع رسمی است. این کار بهویژه برای جلوگیری از ارسال مقاله به مجلات جعلی یا نامعتبر اهمیت دارد.
مدت زمان داوری و چاپ مقاله در نشریات مختلف یکسان نیست. برخی مجلات ممکن است در چند هفته پاسخ اولیه بدهند و برخی دیگر فرآیند داوری طولانیتری داشته باشند.
بنابراین نمیتوان برای تمام مجلات ISC زمان ثابتی مانند «کمتر از سه هفته برای پذیرش» یا «45 روز تا دو ماه برای چاپ» تعیین کرد. زمان واقعی به عواملی مانند:
سرعت بررسی اولیه
تعداد داوران
زمان پاسخ داوران
تعداد اصلاحات
کیفیت مقاله
ظرفیت شمارههای مجله
برنامه انتشار نشریه
بستگی دارد. پذیرش سریع نیز نباید بهتنهایی معیار انتخاب یک مجله باشد؛ اعتبار نشریه، تناسب موضوعی، کیفیت داوری و وضعیت نمایهسازی اهمیت بیشتری دارند.
هزینه انتشار مقاله در نشریات مختلف متفاوت است. بعضی مجلات ممکن است هزینهای برای بررسی یا انتشار دریافت نکنند و برخی دیگر بر اساس سیاست نشریه هزینههایی دریافت کنند.
بنابراین قبل از ارسال مقاله باید صفحه رسمی «هزینه انتشار مقاله» یا بخش مربوط به نویسندگان در وبسایت مجله بررسی شود.
همچنین باید میان هزینه رسمی مجله و هزینه خدمات مؤسسات واسطه تفاوت قائل شد.
انتخاب مجله فقط به پیدا کردن یک نشریه با عبارت «ISC» محدود نمیشود. یک انتخاب مناسب باید مجموعهای از معیارها را در نظر بگیرد:
تناسب موضوع مقاله + اعتبار نشریه + وضعیت نمایهسازی + کیفیت داوری + زمان انتشار + هزینه + الزامات دانشگاه
اگر هدف شما استفاده از مقاله برای پایاننامه، مصاحبه دکتری، ارتقای علمی یا رزومه پژوهشی است، پیش از ارسال مقاله حتماً آییننامه سازمان مربوطه را نیز بررسی کنید.
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) یکی از سامانههای مهم علمسنجی و نمایهسازی است که با هدف توسعه و ارزیابی تولیدات علمی کشورهای اسلامی ایجاد شده است. این پایگاه اطلاعات مربوط به نشریات و مقالات علمی را گردآوری و تحلیل میکند و در فضای دانشگاهی ایران نیز مورد توجه پژوهشگران و مؤسسات علمی قرار دارد.
با این حال، ISC، Scopus و Web of Science یکسان نیستند و هر دانشگاه یا سازمان ممکن است ضوابط متفاوتی برای پذیرش مقالات داشته باشد. به همین دلیل، پیش از ارسال مقاله باید وضعیت دقیق مجله، نمایههای آن، اعتبار نشریه، هزینهها و مقررات دانشگاه یا سازمان موردنظر بررسی شود.
اگر قصد چاپ مقاله در یک مجله ISC را دارید، بهتر است ابتدا مجله مناسب حوزه تخصصی خود را شناسایی و وضعیت فعلی نمایهسازی آن را از منبع رسمی بررسی کنید. سپس مقاله را مطابق راهنمای نویسندگان مجله آماده کرده و فرآیند ارسال و داوری را انجام دهید.
انتخاب آگاهانه مجله، توجه به اصول اخلاق نشر و بررسی دقیق اطلاعات نشریه میتواند از اتلاف زمان و هزینه و همچنین ارسال مقاله به مجلات نامعتبر جلوگیری کند.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
در برخی دانشگاهها ممکن است مقاله در نشریات مورد قبول ISC دارای امتیاز پژوهشی باشد؛ اما میزان امتیاز به دانشگاه، رشته و آییننامه مربوطه بستگی دارد.
ممکن است قابل قبول باشد، اما این موضوع به مقررات دانشگاه و گروه آموزشی بستگی دارد. بهتر است پیش از ارسال مقاله، آییننامه تحصیلات تکمیلی دانشگاه بررسی شود.
زمان داوری و پذیرش به مجله، تعداد داوران، کیفیت مقاله، میزان اصلاحات و برنامه انتشار نشریه بستگی دارد و نمیتوان یک زمان ثابت برای تمام مجلات تعیین کرد.