موسسه انتشاراتی اشراق: تشخیص مجلات جعلی و Hijacked پیش از ارسال مقاله، نقش مهمی در حفظ اعتبار علمی و جلوگیری از اتلاف زمان و هزینه دارد. در این مقاله با تفاوت مجلات جعلی و ربودهشده، نشانههای هشداردهنده، روشهای استعلام اعتبار مجله، پایگاههای معتبر بررسی و نکات کاربردی برای انتخاب یک نشریه علمی معتبر آشنا میشوید.
انتخاب مجله مناسب، یکی از مهمترین مراحل انتشار مقاله علمی است. در سالهای اخیر، با افزایش تعداد مجلات جعلی (Fake Journals) و مجلات ربودهشده (Hijacked Journals)، بسیاری از پژوهشگران، بهویژه افرادی که تجربه کمتری در چاپ مقاله دارند، در معرض سوءاستفاده قرار گرفتهاند. ارسال مقاله به این مجلات نهتنها باعث اتلاف زمان و هزینه میشود، بلکه ممکن است اعتبار علمی پژوهشگر را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، آشنایی با روشهای تشخیص مجلات جعلی و Hijacked پیش از ارسال مقاله ضروری است.
مجله جعلی به نشریهای گفته میشود که بدون رعایت استانداردهای علمی و اخلاق نشر فعالیت میکند و هدف اصلی آن دریافت هزینه از نویسندگان است. این مجلات معمولاً ادعا میکنند که دارای نمایههای معتبر، ضریب تأثیر بالا یا هیئت تحریریه بینالمللی هستند، اما این اطلاعات در بسیاری از موارد نادرست یا ساختگی است.
در اغلب مجلات جعلی، فرآیند داوری علمی یا انجام نمیشود یا تنها بهصورت صوری و در مدتزمان بسیار کوتاه انجام میگیرد. به همین دلیل، انتشار مقاله در این مجلات از نظر دانشگاهها و مراکز علمی معتبر ارزش پژوهشی قابل قبولی ندارد.
مجله Hijacked یا مجله ربودهشده یکی از پیچیدهترین انواع کلاهبرداری در حوزه نشر علمی است. در این روش، افراد سودجو با طراحی یک وبسایت جعلی، خود را بهجای یک مجله معتبر معرفی میکنند. آنها معمولاً نام، شماره ISSN، لوگو و حتی اطلاعات یک نشریه واقعی را کپی میکنند تا پژوهشگران تصور کنند با وبسایت رسمی مجله در ارتباط هستند.
در نتیجه، نویسنده مقاله خود را از طریق سایت جعلی ارسال کرده و هزینه انتشار را نیز پرداخت میکند، اما مقاله هرگز در مجله اصلی منتشر نمیشود. به همین دلیل، تشخیص آدرس رسمی وبسایت مجله اهمیت بسیار زیادی دارد.
اگرچه هر دو نوع مجله با هدف سوءاستفاده از پژوهشگران فعالیت میکنند، اما تفاوت مهمی میان آنها وجود دارد.
مجله جعلی اساساً یک نشریه نامعتبر است که از ابتدا بدون رعایت استانداردهای علمی ایجاد شده است. در مقابل، مجله Hijacked از اعتبار یک مجله واقعی سوءاستفاده میکند و تنها وبسایت یا سامانهای جعلی برای دریافت مقاله و هزینه ایجاد میکند.
به همین دلیل، حتی اگر نام یک مجله معتبر باشد، باز هم باید از رسمی بودن وبسایت آن اطمینان حاصل کرد.
ارسال مقاله به یک مجله جعلی یا ربودهشده میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای پژوهشگر داشته باشد. علاوه بر پرداخت هزینههای غیرقابل بازگشت، ممکن است مقاله در هیچ پایگاه علمی معتبری نمایه نشود یا امکان ارسال مجدد آن به مجلات دیگر نیز با مشکل مواجه شود.
از سوی دیگر، بسیاری از دانشگاهها و مراکز پژوهشی، مقالات منتشرشده در این مجلات را بهعنوان سابقه علمی معتبر نمیپذیرند. بنابراین، بررسی اعتبار مجله پیش از ارسال مقاله، اقدامی ضروری برای حفظ ارزش علمی پژوهش است.
شناسایی مجلات نامعتبر همیشه ساده نیست، زیرا بسیاری از این نشریات با طراحی حرفهای وبسایت و استفاده از نامهای مشابه مجلات معتبر، تلاش میکنند اعتماد پژوهشگران را جلب کنند. با این حال، بررسی چند نشانه مهم میتواند احتمال گرفتار شدن در دام این مجلات را تا حد زیادی کاهش دهد.
اولین و مهمترین گام، بررسی دقیق آدرس وبسایت مجله است. در مجلات Hijacked معمولاً دامنهای بسیار شبیه به سایت اصلی ایجاد میشود؛ بهعنوان مثال ممکن است تنها یک حرف، خط فاصله یا پسوند دامنه تغییر کرده باشد.
بهترین راه این است که آدرس رسمی مجله را از پایگاههایی مانند Web of Science، Scopus، DOAJ یا وبسایت ناشر اصلی پیدا کنید و از همان طریق وارد سایت شوید. هرگز صرفاً بر اساس لینکهای موجود در موتورهای جستجو یا ایمیلهای دریافتی اقدام نکنید.
داوری علمی فرآیندی زمانبر است و معمولاً چند هفته تا چند ماه طول میکشد. اگر مجلهای وعده پذیرش مقاله در دو یا سه روز یا حتی یک هفته را بدهد، باید با احتیاط بیشتری عمل کرد.
البته برخی مجلات معتبر فرایند بررسی اولیه سریعی دارند، اما پذیرش نهایی یک مقاله علمی در مدت بسیار کوتاه، معمولاً نشانهای از نبود داوری واقعی است.
برخی پژوهشگران تصور میکنند هر مجلهای که هزینه دریافت کند، جعلی است؛ در حالی که بسیاری از مجلات معتبر دسترسی آزاد (Open Access) نیز هزینه پردازش مقاله (APC) دریافت میکنند.
تفاوت در این است که مجلات معتبر، هزینهها را بهصورت شفاف اعلام میکنند و دریافت وجه معمولاً پس از پذیرش مقاله انجام میشود، نه قبل از آغاز فرآیند داوری.
یکی دیگر از موارد مهم، بررسی اعضای هیئت تحریریه است. در مجلات معتبر، نام اعضا همراه با وابستگی سازمانی، دانشگاه و سوابق علمی آنها منتشر میشود.
اگر نام اعضا ناشناس باشد، اطلاعات ناقص ارائه شده باشد یا حتی با جستجوی نام افراد هیچ سابقه علمی معتبری پیدا نشود، باید نسبت به اعتبار مجله تردید کرد. گاهی نیز مجلات جعلی بدون اطلاع افراد، نام پژوهشگران شناختهشده را در فهرست هیئت تحریریه قرار میدهند.
یکی از رایجترین ترفندهای مجلات جعلی، ادعای نمایه شدن در پایگاههای معتبر است. بسیاری از این مجلات لوگوی Scopus، Web of Science یا PubMed را در سایت خود قرار میدهند، در حالی که در واقع در هیچیک از این پایگاهها نمایه نشدهاند.
بنابراین، به جای اعتماد به ادعای مجله، نام آن را مستقیماً در پایگاه نمایهکننده جستجو کنید. اگر نام مجله در پایگاه رسمی وجود نداشته باشد، احتمال جعلی بودن آن بسیار زیاد است.
ناشران معتبر معمولاً سابقه مشخص، اطلاعات تماس کامل، آدرس فیزیکی، شماره تلفن و ایمیل سازمانی دارند. در مقابل، بسیاری از مجلات جعلی تنها یک فرم تماس یا آدرس ایمیل رایگان مانند Gmail یا Yahoo ارائه میکنند.
همچنین بهتر است بررسی کنید که ناشر چه مجلات دیگری منتشر میکند و آیا در جامعه علمی شناخته شده است یا خیر.
امروزه منابع معتبری وجود دارند که پژوهشگران میتوانند با استفاده از آنها اعتبار یک مجله، نمایههای بینالمللی، شاخصهای علمسنجی و اطلاعات ناشر را بررسی کنند. استفاده از این پایگاهها، احتمال ارسال مقاله به مجلات جعلی یا ربودهشده را تا حد زیادی کاهش میدهد.
اگر قصد ارسال مقاله به یک مجله ISI را دارید، نخستین مرجع برای بررسی اعتبار آن، پایگاه Web of Science است. در این سامانه میتوانید از نمایه بودن مجله، ناشر، حوزه تخصصی، ضریب تأثیر (Impact Factor) و سایر اطلاعات مربوط به آن اطمینان حاصل کنید.
وبسایت SCImago اطلاعات ارزشمندی درباره رتبه مجلات، چارک (Q1 تا Q4)، شاخص SJR، حوزه موضوعی و روند رشد مجلات ارائه میدهد. بسیاری از پژوهشگران پیش از انتخاب مجله، رتبه آن را در این سامانه بررسی میکنند.
Scopus یکی از بزرگترین پایگاههای استنادی جهان است که اطلاعات کاملی درباره مجلات علمی، شاخصهایی مانند CiteScore، SJR و SNIP و همچنین وضعیت نمایه شدن مجلات ارائه میدهد. اگر نام یک مجله در اسکوپوس وجود نداشته باشد، در صورتی که ادعای نمایه بودن در این پایگاه را داشته باشد، باید نسبت به اعتبار آن تردید کرد.
اگر مجله موردنظر از نوع دسترسی آزاد (Open Access) است، بررسی آن در پایگاه DOAJ اهمیت زیادی دارد. حضور یک مجله در این پایگاه نشان میدهد که استانداردهای لازم برای انتشار آزاد را رعایت کرده است؛ هرچند نبودن در DOAJ لزوماً به معنای جعلی بودن مجله نیست..
همیشه اطلاعات مجله را از وبسایت رسمی ناشر بررسی کنید. ناشران معتبر معمولاً تمام مجلات خود را در یک پرتال واحد معرفی میکنند و اطلاعاتی مانند هیئت تحریریه، سیاستهای داوری، هزینه انتشار و شمارههای منتشرشده را بهصورت شفاف در اختیار کاربران قرار میدهند.
پیش از ارسال مقاله، بهتر است موارد زیر را بهدقت بررسی کنید:
آدرس وبسایت دقیقاً با آدرس معرفیشده توسط ناشر یکسان باشد.
نام مجله در Web of Science یا Scopus جستجو شود.
ISSN مجله با اطلاعات ثبتشده در پایگاههای معتبر مطابقت داشته باشد.
ناشر مجله شناختهشده و معتبر باشد.
اطلاعات اعضای هیئت تحریریه واقعی و قابل استعلام باشد.
فرآیند داوری بهصورت شفاف توضیح داده شده باشد.
شمارههای قبلی مجله قابل مشاهده باشند.
هزینه انتشار بهصورت شفاف اعلام شده باشد.
ایمیلهای مجله از دامنه رسمی ناشر ارسال شوند.
اطلاعات تماس، آدرس و مشخصات ناشر واقعی باشد.
اگر چند مورد از این موارد وجود نداشته باشد، بهتر است پیش از ارسال مقاله، اعتبار مجله را دوباره بررسی کنید.
گاهی پژوهشگران پس از ارسال مقاله یا حتی پرداخت هزینه متوجه میشوند که مجله انتخابی جعلی یا ربودهشده بوده است. در چنین شرایطی، سرعت عمل اهمیت زیادی دارد.
در اولین فرصت، اگر مقاله هنوز منتشر نشده است، درخواست رسمی انصراف از بررسی یا چاپ مقاله را برای مجله ارسال کنید و تمامی مکاتبات را نزد خود نگه دارید. همچنین بهتر است از پرداخت هرگونه هزینه اضافی خودداری کنید و در صورت پرداخت، مستندات مربوط به تراکنش را حفظ نمایید.
اگر مشخص شود وبسایت موردنظر متعلق به یک مجله Hijacked بوده است، بهتر است موضوع را به ناشر اصلی اطلاع دهید تا از ادامه فعالیت سایت جعلی جلوگیری شود. در بسیاری از موارد، ناشران معتبر پس از دریافت گزارش، هشدارهای لازم را در وبسایت رسمی خود منتشر میکنند.
بهترین راه پیشگیری، بررسی دقیق اعتبار مجله پیش از ارسال مقاله است. عجله در انتخاب مجله، اعتماد به ایمیلهای تبلیغاتی یا انتخاب نشریه تنها بر اساس وعده چاپ سریع، از مهمترین دلایل گرفتار شدن پژوهشگران در دام مجلات جعلی است.
پیشنهاد میشود پیش از ارسال مقاله، حداقل این اقدامات را انجام دهید:
اعتبار مجله را در پایگاههای رسمی بررسی کنید.
آدرس وبسایت را با سایت ناشر مطابقت دهید.
آخرین شمارههای منتشرشده مجله را مشاهده کنید.
اطلاعات هیئت تحریریه و ناشر را بررسی کنید.
درباره مجله در انجمنهای علمی و میان پژوهشگران جستجو کنید.
در صورت تردید، از کارشناسان حوزه نشر علمی مشاوره بگیرید.
افزایش تعداد مجلات جعلی و وبسایتهای Hijacked، انتخاب مجله مناسب را به یکی از مهمترین مراحل انتشار مقاله تبدیل کرده است. هر پژوهشگر باید پیش از ارسال مقاله، اعتبار مجله را از طریق منابع رسمی بررسی کند و تنها به اطلاعات درجشده در وبسایت مجله یا ایمیلهای تبلیغاتی اعتماد نکند.
بررسی نمایه شدن مجله در پایگاههایی مانند Web of Science و Scopus، تطبیق آدرس وبسایت با سایت ناشر، ارزیابی هیئت تحریریه و مطالعه سوابق انتشار مجله، از مهمترین اقداماتی هستند که میتوانند از بروز مشکلات و سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری کنند. انتخاب آگاهانه مجله، علاوه بر حفظ اعتبار علمی پژوهشگر، مسیر انتشار مقاله را نیز مطمئنتر و حرفهایتر خواهد کرد.
انتخاب مجله مناسب یکی از مهمترین مراحل انتشار مقاله است و تصمیمگیری نادرست در این مرحله میتواند باعث اتلاف زمان، هزینه و حتی از بین رفتن ارزش علمی پژوهش شود. به همین دلیل، بسیاری از پژوهشگران پیش از ارسال مقاله از خدمات مشاوره تخصصی برای بررسی اعتبار مجلات استفاده میکنند.
مؤسسه اشراق با بهرهگیری از کارشناسان حوزه پژوهش، خدمات متنوعی را در زمینه آمادهسازی و انتشار مقالات علمی ارائه میدهد. این خدمات با هدف کمک به پژوهشگران برای انتخاب مجلات معتبر و آمادهسازی استاندارد مقاله انجام میشود.
خدمات مؤسسه اشراق شامل:
بررسی اعتبار مجلات علمی
معرفی مجلات معتبر متناسب با موضوع مقاله
بررسی نمایههای بینالمللی مجلات
فرمتبندی مقاله مطابق راهنمای نویسندگان
ترجمه تخصصی مقالات علمی
پارافریز و کاهش مشابهت متنی
ویرایش تخصصی و ادبی مقاله
تنظیم منابع و استناددهی استاندارد
توجه: مؤسسه اشراق هیچگونه همکاری با مجلات جعلی یا Hijacked ندارد و خدمات این مجموعه صرفاً در حوزه مشاوره پژوهشی، بررسی اعتبار مجلات و آمادهسازی مقالات برای ارسال به نشریات معتبر ارائه میشود.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
خیر. بسیاری از مجلات معتبر دسترسی آزاد (Open Access) برای پوشش هزینههای انتشار، مبلغی تحت عنوان Article Processing Charge (APC) دریافت میکنند. ملاک اعتبار یک مجله، نمایه شدن در پایگاههای معتبر، کیفیت داوری و ناشر آن است، نه صرف دریافت هزینه.
خیر. مجله معتبر ربوده نمیشود، بلکه افراد سودجو با ایجاد یک وبسایت جعلی و استفاده از نام و مشخصات آن مجله، پژوهشگران را فریب میدهند. به همین دلیل، بررسی آدرس رسمی وبسایت مجله اهمیت زیادی دارد.
اگر مقاله هنوز منتشر نشده باشد و فرآیند انتشار نهایی انجام نشده باشد، معمولاً پس از اعلام انصراف و اطمینان از عدم انتشار، امکان ارسال آن به مجله دیگری وجود دارد. با این حال، بهتر است پیش از هر اقدامی وضعیت مقاله را بهدقت بررسی کنید.
خیر. Google Scholar یک موتور جستجوی علمی است و معیار ارزیابی اعتبار مجلات محسوب نمیشود. برای بررسی اعتبار یک نشریه بهتر است به پایگاههایی مانند Web of Science، Scopus، DOAJ یا وبسایت رسمی ناشر مراجعه کنید.
اعتبار مجله باید پیش از ارسال مقاله بررسی شود. اطمینان از نمایههای علمی، اطلاعات ناشر، وبسایت رسمی، فرآیند داوری و شاخصهای مجله قبل از ثبت مقاله، از بروز بسیاری از مشکلات و هزینههای غیرضروری جلوگیری میکند.
اینستاگرام
تلگرام