موسسه اشراق: فرمتبندی مقاله علمی شامل تنظیم ساختار، فونت، جداول، تصاویر و منابع مطابق دستورالعمل مجله است. در این راهنما با مراحل آمادهسازی مقاله برای ارسال به مجلات ISI و Scopus آشنا میشوید.
پس از انجام پژوهش و نگارش مقاله علمی، یکی از مراحل مهم پیش از ارسال به مجله، فرمتبندی مقاله است. حتی اگر محتوای پژوهش از نظر علمی ارزشمند باشد، بیتوجهی به دستورالعملهای مجله در تنظیم عنوان، چکیده، تیترها، جداول، تصاویر، منابع و مشخصات نویسندگان میتواند باعث ایجاد ایراد در بررسی اولیه مقاله یا درخواست اصلاح فایل شود.
هر مجله علمی ممکن است الگوی خاصی برای دریافت مقاله داشته باشد. به همین دلیل، نمیتوان یک قالب ثابت را برای تمام مجلات ISI و Scopus در نظر گرفت. ملاک اصلی، دستورالعمل نویسندگان همان مجله یا همان Guide for Authors است.
در این راهنما با مفهوم فرمتبندی مقاله، تنظیم فایل در Word، استانداردهای جداول و تصاویر، شیوه تنظیم منابع و تفاوت الزامات مجلات مختلف آشنا میشوید.
فرمتبندی مقاله علمی به مجموعه اقداماتی گفته میشود که برای تنظیم ظاهر، ساختار و اجزای فایل مقاله مطابق دستورالعمل یک مجله یا ناشر انجام میگیرد.
فرآیند فرمت بندی شامل تنظیم موارد زیر است:
اندازه صفحه، حاشیهها و فاصله خطوط
نوع و اندازه فونت
عنوان مقاله، نام نویسندگان و وابستگی سازمانی
تیترهای اصلی و فرعی
چکیده و کلیدواژهها
جداول، نمودارها و تصاویر
ارجاعات درونمتنی و فهرست منابع
شمارهگذاری صفحات و بخشهای مقاله
فایل عنوان، فایل اصلی مقاله و پیوستها
فرمتبندی صحیح باعث میشود مقاله از نظر ساختاری با الزامات مجله هماهنگ باشد و اطلاعات آن برای سردبیر، داوران و خوانندگان به شکل منظم ارائه شود.
نکته مهم: فرمتبندی مناسب بهتنهایی کیفیت علمی مقاله را تضمین نمیکند و به معنای پذیرش یا چاپ قطعی آن نیست؛ اما رعایت دستورالعمل مجله از بروز بسیاری از ایرادات فنی و شکلی جلوگیری میکند.
این سه اصطلاح گاهی بهجای یکدیگر استفاده میشوند، اما از نظر نوع کار تفاوت دارند.
نوع خدمت | هدف اصلی | نمونه اقدامات |
|---|---|---|
فرمتبندی مقاله | هماهنگی فایل با استاندارد مجله | تنظیم فونت، تیترها، منابع و جداول |
ویرایش مقاله | بهبود کیفیت متن | اصلاح گرامر، جملهبندی و انسجام زبانی |
صفحهآرایی | تنظیم بصری و نهایی صفحات | چیدمان عناصر، نظم صفحات و آمادهسازی نسخه نهایی |
برای مثال، اگر مقاله انگلیسی از نظر زبان و گرامر مشکلی نداشته باشد اما منابع آن مطابق سبک مجله تنظیم نشده باشند، به فرمتبندی نیاز دارد، نه لزوماً ویرایش زبانی. در مقابل، اگر مقاله از نظر ظاهری منظم باشد اما جملهبندی و زبان علمی آن ایراد داشته باشد، باید ویرایش تخصصی انجام شود.
خیر. هر مجله ممکن است درباره ساختار مقاله، تعداد کلمات، نحوه ارائه جداول، سبک منابع، نوع فایلها و اطلاعات نویسندگان الزامات متفاوتی داشته باشد. حتی دو مجله متعلق به یک ناشر ممکن است دستورالعملهای متفاوتی داشته باشند. بنابراین، استفاده از قالب یک مجله برای ارسال مقاله به مجلهای دیگر بدون بررسی دستورالعمل مقصد، روش مطمئنی نیست. برخی مجلات در مرحله ارسال اولیه انعطاف بیشتری دارند و ممکن است یک فایل منظم با ساختار قابل ارزیابی را بپذیرند؛ برخی دیگر از همان ابتدا رعایت قالب اختصاصی را الزامی میدانند. برای مثال، در بعضی مجلات Elsevier امکان ارسال اولیه مقاله با قالببندی انعطافپذیر وجود دارد؛ بااینحال، این سیاست را نباید به همه مجلات این ناشر تعمیم داد.
راهنمای نویسندگان یا Guide for Authors سندی است که مجله در آن شرایط آمادهسازی و ارسال مقاله را توضیح میدهد. این راهنما مهمترین مرجع برای فرمتبندی مقاله است.

معمولاً اطلاعات زیر در این بخش ارائه میشود:
انواع مقالات قابل پذیرش
ساختار و ترتیب بخشهای مقاله
محدودیت تعداد کلمات عنوان، چکیده و متن
تعداد و نحوه ارائه کلیدواژهها
شیوه ارجاعدهی و تنظیم منابع
استانداردهای جداول، تصاویر و نمودارها
الزامات فایل عنوان و فایل اصلی مقاله
شرایط ناشناسسازی مقاله برای داوری
فرمت فایلهای قابل قبول و مدارک تکمیلی
1. نام مجله را در وبسایت رسمی آن جستوجو کنید.
2. وارد صفحه مجله شوید و بخشهایی مانند Guide for Authors، Instructions for Authors یا Submission Guidelines را پیدا کنید.
3. دستورالعمل مربوط به نوع مقاله خود را مطالعه کنید؛ زیرا الزامات مقاله پژوهشی، مروری و گزارش موردی ممکن است متفاوت باشد.
4. در صورت وجود فایل Template، آن را از وبسایت رسمی مجله دریافت کنید.
5. آخرین نسخه دستورالعمل را ملاک قرار دهید؛ نه قالبی که ممکن است از مقالهای قدیمی یا وبسایتی غیررسمی دریافت کرده باشید.
پیش از تنظیم مقاله، باید دستورالعمل نویسندگان مجله مقصد بررسی شود. هر مجله ممکن است درباره ساختار مقاله، نوع و اندازه فونت، فاصله خطوط، حاشیه صفحات، نحوه شمارهگذاری، مشخصات نویسندگان و ترتیب بخشها الزامات متفاوتی داشته باشد. بنابراین، نمیتوان یک تنظیم ثابت را برای تمام مقالههای علمی توصیه کرد.
برای آمادهسازی صحیح فایل، ابتدا باید موارد زیر در راهنمای مجله بررسی شوند:
قالب صفحه: اندازه کاغذ، حاشیهها و فاصله خطوط
فونت و ساختار متن: نوع قلم، اندازه نوشتهها و شیوه نمایش تیترها
ساختار مقاله: ترتیب بخشها، چکیده و کلیدواژهها
مشخصات نویسندگان: محل درج نام نویسندگان و اطلاعات سازمانی
تنظیمات فایل: شماره صفحات، شماره خطوط و نحوه ارائه فایل اصلی
در صورتی که مجله فایل الگو (Template) ارائه کرده باشد، بهتر است از همان الگو استفاده شود. در غیر این صورت، تنظیمات باید دقیقاً مطابق آخرین نسخه راهنمای نویسندگان انجام گیرد.
نکته: هدف از فرمتبندی، اعمال یک قالب عمومی و ثابت نیست؛ بلکه تطبیق دقیق مقاله با الزامات فنی و ساختاری مجلهای است که قرار است مقاله برای آن ارسال شود.
جداول و نمودارها بخش مهمی از ارائه نتایج پژوهش هستند. تنظیم نامناسب آنها میتواند خوانایی مقاله را کاهش دهد یا با الزامات فنی مجله مغایرت داشته باشد.

برای فرمتبندی جداول به این موارد توجه کنید:
هر جدول باید شماره و عنوان مشخص داشته باشد.
جداول باید در متن مقاله بهترتیب شمارهگذاری و معرفی شوند.
عنوان جدول باید محتوای آن را بهروشنی توضیح دهد.
اختصارات و نشانههای استفادهشده در جدول توضیح داده شوند.
اعداد، واحدهای اندازهگیری و اعشارها یکدست باشند.
از ارائه اطلاعات تکراری در متن و جدول خودداری شود.
در برخی مجلات، جدولها باید در انتهای فایل اصلی مقاله قرار گیرند؛ در برخی دیگر، قرار دادن آنها در محل مناسب داخل متن پذیرفته میشود.
نکته: جدول را تا حد امکان بهصورت جدول واقعی در Word نگه دارید و بدون ضرورت آن را به تصویر تبدیل نکنید؛ مگر اینکه مجله قالب دیگری درخواست کرده باشد.
تصاویر، نمودارها، نقشهها و سایر شکلهای علمی باید از نظر کیفیت، وضوح، اندازه و فرمت فایل با الزامات مجله هماهنگ باشند.

در آمادهسازی شکلها به موارد زیر توجه کنید:
هر شکل باید شماره و عنوان یا توضیح مناسب داشته باشد.
تمام شکلها باید در متن مقاله مورد ارجاع قرار گیرند.
نوشتههای داخل تصویر باید در اندازه نهایی خوانا باشند.
کیفیت تصویر برای بررسی و انتشار مناسب باشد.
فرمت فایل، وضوح و ابعاد تصویر مطابق دستورالعمل مجله باشد.
در صورت استفاده از تصویر یا محتوای متعلق به دیگران، مجوزهای لازم دریافت شود.
برخی مجلات شکلها را در فایل اصلی مقاله میپذیرند و برخی دیگر درخواست میکنند هر شکل بهصورت فایل جداگانه بارگذاری شود.
تنظیم منابع یکی از بخشهای مهم فرمتبندی مقاله است. هر سبک ارجاعدهی قواعد مشخصی برای درج نام نویسندگان، سال انتشار، عنوان مقاله، نام مجله، شماره جلد، شماره صفحات و DOI دارد.
در سبک APA معمولاً از نظام نویسنده ـ سال استفاده میشود. برای مثال، ارجاع درونمتنی میتواند به شکل زیر باشد:
(Smith, 2022)
در فهرست منابع نیز اطلاعات کتابشناختی با ترتیب و نشانهگذاری مشخص درج میشوند.
در سبک Vancouver منابع معمولاً بر اساس ترتیب ظهور در متن شمارهگذاری میشوند. برای نمونه:
... as previously reported [1].
شماره هر منبع در متن باید با شماره همان منبع در فهرست منابع مطابقت داشته باشد.
سبک IEEE نیز از ارجاع عددی استفاده میکند و در بسیاری از رشتههای فنی و مهندسی کاربرد دارد. ارجاع درونمتنی معمولاً به شکل زیر است:
... in previous studies [1].
تفاوت اصلی این دو سبک در شیوه ارجاعدهی و ترتیب نمایش اطلاعات منابع است.
ویژگی | APA | Vancouver |
|---|---|---|
نوع ارجاع | نویسنده ـ سال | عددی |
ترتیب فهرست منابع | معمولاً الفبایی | ترتیب ظهور در متن |
شکل ارجاع در متن | (Smith, 2022) | [1] |
کاربرد رایج | علوم اجتماعی و رفتاری و برخی رشتههای دیگر | علوم پزشکی و زیستی |
این سبکها نمونههایی از شیوههای ارجاعدهی هستند و انتخاب نهایی باید بر اساس دستورالعمل مجله انجام شود.
برای جلوگیری از خطا، لازم است ارجاعات درونمتنی و فهرست منابع با یکدیگر تطبیق داده شوند. همچنین اطلاعاتی مانند نام نویسندگان، سال انتشار، عنوان، شماره جلد، صفحات و DOI باید تا حد امکان از منبع اصلی بررسی شوند.
عبارت ISI معمولاً برای اشاره به مجلات نمایهشده در پایگاه Web of Science به کار میرود؛ اما این نمایه به معنای وجود یک قالب یکسان برای همه مجلات نیست. فرمتبندی مقاله برای یک مجله نمایهشده در Web of Science باید بر اساس دستورالعمل همان مجله انجام شود.
ممکن است مجلهای ساختار مشخصی برای چکیده، تعداد کلمات و منابع داشته باشد و مجلهای دیگر در مرحله ارسال اولیه انعطاف بیشتری نشان دهد. بنابراین، برای آمادهسازی مقاله ISI باید بهجای اتکا به یک قالب عمومی، موارد زیر بررسی شوند:
نوع مقاله قابل پذیرش
ساختار بخشهای اصلی
محدودیت تعداد کلمات
سبک ارجاعدهی
الزامات جداول و تصاویر
فایلهای موردنیاز
شیوه داوری و الزامات ناشناسسازی
Scopus یک پایگاه نمایهسازی و استنادی است و برای تمام مجلات موجود در آن یک الگوی واحد فرمتبندی تعیین نمیکند. به همین دلیل، مقالهای که برای یک مجله نمایهشده در Scopus آماده میشود باید بر اساس راهنمای همان مجله تنظیم شود. برای این کار، ابتدا وبسایت رسمی مجله را پیدا کنید و دستورالعمل نویسندگان را بخوانید. سپس قالب مقاله، سبک منابع، محدودیت کلمات، مشخصات فایلها و الزامات مربوط به جداول و تصاویر را بررسی کنید.
توجه: نمایه بودن یک مجله در Scopus یا Web of Science بهتنهایی تعیینکننده فرمت مقاله نیست؛ ناشر و خود مجله دستورالعملهای فنی را مشخص میکنند.
ناشران بزرگ علمی ممکن است برای مجلات مختلف خود دستورالعملهای متفاوتی داشته باشند. بنابراین، نمیتوان گفت تمام مجلات یک ناشر از یک قالب ثابت استفاده میکنند. بااینحال، در فرایند آمادهسازی مقاله برای این ناشران باید به چند موضوع توجه کرد:
Elsevier: راهنمای نویسندگان هر مجله را بررسی کنید. برخی مجلات در مرحله ارسال اولیه قالببندی انعطافپذیرتری دارند، اما این موضوع به سیاست همان مجله بستگی دارد.
Springer Nature: دستورالعمل مجله درباره ترتیب بخشها، محدودیت کلمات، منابع، تصاویر و فایلهای تکمیلی باید رعایت شود.
Wiley: در برخی مجلات، ترتیب مشخصی برای ارائه عنوان، چکیده، متن اصلی، منابع، جداول و توضیحات شکلها تعیین شده است.
در نتیجه، نام ناشر بهتنهایی برای انتخاب قالب کافی نیست. همیشه باید دستورالعمل نسخه فعلی مجله مقصد را ملاک قرار دهید.
اگر چند مجله از ساختار و سبک ارجاعدهی مشابهی استفاده کنند، ممکن است بتوان از یک فایل پایه برای آمادهسازی مقاله استفاده کرد؛ اما ارسال همان فایل بدون بررسی دستورالعمل مجله مقصد توصیه نمیشود. حتی تغییر مجله مقصد ممکن است به اصلاح موارد زیر نیاز داشته باشد:
تعداد کلمات عنوان و چکیده
ترتیب بخشهای مقاله
سبک ارجاعدهی
نحوه ارائه جداول و تصاویر
فایل عنوان و مشخصات نویسندگان
اطلاعات تکمیلی و فرمهای موردنیاز
بهتر است یک نسخه اصلی و منظم از مقاله نگهداری شود و برای هر مجله، نسخهای مطابق دستورالعمل همان مجله آماده شود.
برخی خطاهای ظاهری و فنی ممکن است در بررسی اولیه مقاله مشکل ایجاد کنند یا از نویسنده درخواست اصلاح فایل شود.

مهمترین این خطاها عبارتاند از:
1. استفاده از قالب یک مجله دیگر بدون تطبیق با دستورالعمل مجله مقصد
2. رعایت نکردن محدودیت تعداد کلمات عنوان یا چکیده
3. ناهماهنگی بین ارجاعات درونمتنی و فهرست منابع
4. شمارهگذاری اشتباه جداول و شکلها
5. پایین بودن کیفیت تصاویر یا نامناسب بودن فرمت آنها
6. درج اطلاعات نویسندگان در فایل اصلی، درحالیکه مجله داوری دوسوناشناس دارد
7. استفاده از فونتها و اندازههای مختلف بدون دلیل
8. ناقص بودن اطلاعات منابع یا DOI
9. رعایت نکردن ترتیب بخشهای مقاله
10. ارسال نکردن فایلهای تکمیلی موردنیاز مجله
در برخی مجلات، بهویژه مجلاتی که از داوری دوسوناشناس استفاده میکنند، لازم است اطلاعات نویسندگان از فایل اصلی مقاله جدا شود.
Manuscript فایل اصلی مقاله است که محتوای علمی پژوهش را شامل میشود؛ مانند چکیده، مقدمه، روش تحقیق، یافتهها، بحث، نتیجهگیری و منابع.
Title Page فایل عنوان مقاله است که معمولاً اطلاعاتی مانند عنوان، نام نویسندگان، وابستگی سازمانی، نویسنده مسئول و اطلاعات تماس را در بر میگیرد.
البته محتویات دقیق این دو فایل به دستورالعمل مجله بستگی دارد. در بعضی مجلات ممکن است اطلاعات بیشتری در فایل عنوان درخواست شود.
برخی مجلات پیش از ورود مقاله به مرحله داوری علمی، آن را از نظر کامل بودن فایلها و رعایت دستورالعملهای فنی بررسی میکنند. اگر فایل با الزامات مجله مطابقت نداشته باشد، ممکن است برای اصلاح به نویسنده بازگردانده شود. برای مثال، ناقص بودن فایل Title Page، رعایت نکردن محدودیت تعداد کلمات، نامناسب بودن کیفیت تصاویر یا تنظیم نادرست منابع میتواند باعث درخواست اصلاح شود. البته بازگشت مقاله همیشه به دلیل فرمتبندی نیست و ممکن است دلایل علمی، اخلاقی یا اداری نیز داشته باشد.
آمادهسازی مقاله برای ارسال به مجله فقط به تغییر فونت و حاشیه صفحات محدود نمیشود. رعایت ساختار مقاله، تنظیم جداول و تصاویر، اصلاح منابع و تطبیق فایل با دستورالعمل مجله نیز اهمیت دارد. مؤسسه اشراق در زمینه آمادهسازی و فرمتبندی مقاله، خدمات زیر را ارائه میدهد:
تنظیم ساختار و ظاهر مقاله مطابق راهنمای مجله
اصلاح فونت، فاصله خطوط، حاشیهها و تیترها
تنظیم جداول، نمودارها و تصاویر
یکدستسازی ارجاعات و فهرست منابع
آمادهسازی فایلهای اصلی و تکمیلی
هماهنگسازی مقاله با قالب مجله مقصد

اگر مقاله شما آماده ارسال است و برای تنظیم آن مطابق استانداردهای مجله به کمک نیاز دارید، میتوانید فایل مقاله و مشخصات مجله مقصد را برای بررسی و دریافت مشاوره در اختیار کارشناسان مؤسسه اشراق قرار دهید.
توجه: فرمتبندی مقاله به معنای تضمین پذیرش یا چاپ آن نیست. تصمیم نهایی درباره پذیرش مقاله بر عهده مجله و داوران علمی است.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
فرمتبندی مقاله علمی یکی از مراحل مهم آمادهسازی پژوهش برای ارسال به مجلات است. تنظیم صحیح فونت، تیترها، جداول، تصاویر، منابع و فایلهای تکمیلی باعث میشود مقاله از نظر فنی با الزامات مجله هماهنگ باشد.
نکته اصلی این است که مجلات ISI و Scopus قالب یکسان و ثابتی ندارند؛ بنابراین، باید دستورالعمل نویسندگان مجله مقصد را ملاک قرار داد. اگر برای تنظیم مقاله در Word، اصلاح منابع یا تطبیق فایل با استانداردهای مجله به کمک نیاز دارید، استفاده از خدمات تخصصی فرمتبندی میتواند این فرایند را دقیقتر و منظمتر کند.
اگر مجله درخواست اصلاحات فنی داده باشد، میتوان فایل را مطابق موارد اعلامشده اصلاح کرد. بااینحال، بهتر است پیش از ارسال مقاله، دستورالعمل مجله بهدقت بررسی شود تا از اصلاحات تکراری جلوگیری شود.
بله. پایاننامه معمولاً از دستورالعمل دانشگاه پیروی میکند، درحالیکه مقاله علمی باید مطابق راهنمای نویسندگان مجله مقصد تنظیم شود. ساختار، حجم، نحوه ارجاعدهی و ترتیب بخشها نیز ممکن است متفاوت باشد.
در بسیاری از موارد بله. حتی اگر دو مجله ساختار مشابهی داشته باشند، ممکن است در تعداد کلمات، سبک منابع، نحوه ارائه تصاویر یا فایلهای موردنیاز تفاوت داشته باشند.
بسیاری از مقالهها با Word آماده میشوند؛ اما برخی مجلات، بهویژه در رشتههای فنی و ریاضی، فایلهای LaTeX را نیز میپذیرند یا ترجیح میدهند. نرمافزار مورد استفاده باید با الزامات مجله هماهنگ باشد.
اگر در شرح خدمات توافق شده باشد، بله. تنظیم منابع میتواند شامل اصلاح ترتیب اطلاعات کتابشناختی، یکدستسازی سبک ارجاعدهی و تطبیق ارجاعات درونمتنی با فهرست منابع باشد.
خیر. فرمتبندی فقط انطباق فنی و ظاهری مقاله با دستورالعمل مجله را بهبود میدهد. پذیرش مقاله به کیفیت علمی، تناسب موضوع با حوزه مجله، روش تحقیق، نوآوری و نظر سردبیر و داوران بستگی دارد.