موسسه انتشاراتی اشراق: تقسیم امتیاز مقاله بین نویسندگان بر اساس عواملی مانند میزان مشارکت علمی، ترتیب نویسندگان، نویسنده اول و نویسنده مسئول انجام میشود و ممکن است در دانشگاهها و آییننامههای مختلف متفاوت باشد. در این مقاله، نحوه امتیازدهی، معیارهای تعیین نویسندگان و نکات مهم برای جلوگیری از اختلافات پژوهشی را بررسی میکنیم.
امروزه بخش زیادی از مقالات علمی بهصورت گروهی نوشته میشوند و هر یک از نویسندگان در بخشی از پژوهش مشارکت دارند. با این حال، یکی از موضوعاتی که گاهی باعث اختلاف میان اعضای تیم پژوهشی میشود، نحوه تقسیم امتیاز مقاله و ترتیب قرار گرفتن نام نویسندگان است. بسیاری از پژوهشگران تصور میکنند امتیاز مقاله بهطور مساوی میان همه نویسندگان تقسیم میشود، در حالی که در اغلب آییننامههای دانشگاهی، جایگاه هر نویسنده و میزان مشارکت علمی او در پژوهش اهمیت زیادی دارد.
اگر پیش از ارسال مقاله درباره ترتیب نویسندگان و مسئولیت هر فرد توافق مشخصی وجود نداشته باشد، ممکن است پس از پذیرش مقاله اختلافاتی ایجاد شود که حتی امکان اصلاح آن نیز دشوار باشد. به همین دلیل، آشنایی با نحوه امتیازدهی مقالات و نقش هر نویسنده، یکی از موضوعات مهم در نگارش مقالات علمی محسوب میشود.
در این مقاله بهصورت کاربردی بررسی میکنیم که امتیاز مقاله چگونه بین نویسندگان تقسیم میشود، نویسنده اول و نویسنده مسئول چه تفاوتی دارند و هنگام تعیین اسامی نویسندگان باید به چه نکاتی توجه کرد.
تقسیم امتیاز مقاله تنها به درج نام افراد در یک مقاله محدود نمیشود، بلکه میتواند در آینده علمی و شغلی هر پژوهشگر تأثیر مستقیم داشته باشد. امتیاز مقالات در بسیاری از فرآیندهای دانشگاهی مانند ارتقای مرتبه اعضای هیئتعلمی، مصاحبه دکتری، دفاع از پایاننامه، جذب هیئتعلمی، دریافت گرنتهای پژوهشی و ارزیابی عملکرد علمی مورد استفاده قرار میگیرد. به همین دلیل، جایگاه هر نویسنده در مقاله میتواند بر میزان امتیاز پژوهشی او اثرگذار باشد.
از سوی دیگر، تعیین نادرست ترتیب نویسندگان یا اضافه کردن نام افرادی که مشارکت علمی نداشتهاند، علاوه بر ایجاد اختلاف میان اعضای تیم، با اصول اخلاق پژوهش نیز مغایرت دارد. به همین دلیل توصیه میشود درباره ترتیب نویسندگان و میزان مشارکت هر فرد، پیش از ارسال مقاله توافق شفافی انجام شود.
برخلاف تصور بسیاری از پژوهشگران، امتیاز مقاله همیشه بهصورت مساوی میان نویسندگان تقسیم نمیشود. در بیشتر دانشگاهها و مراکز پژوهشی، عواملی مانند ترتیب نویسندگان، نویسنده مسئول، تعداد نویسندگان، نوع مقاله و آییننامه دانشگاه در تعیین امتیاز هر فرد نقش دارند.
بهطور معمول، نویسندهای که بیشترین سهم را در طراحی پژوهش، تحلیل دادهها و نگارش مقاله داشته است، در جایگاه نخست قرار میگیرد و بخش بیشتری از امتیاز پژوهشی را دریافت میکند. سایر نویسندگان نیز بر اساس میزان مشارکت علمی خود در جایگاههای بعدی قرار میگیرند.
به همین دلیل، بهتر است ترتیب اسامی نویسندگان بر اساس مشارکت واقعی تعیین شود و صرفاً بر مبنای جایگاه شغلی یا توافقهای غیرعلمی نباشد.
یکی از مهمترین تصمیماتی که پیش از ارسال مقاله باید گرفته شود، تعیین ترتیب نویسندگان است. بهتر است این موضوع از همان ابتدای انجام پژوهش و قبل از نگارش مقاله میان اعضای تیم مطرح شود تا در مراحل پایانی اختلافی ایجاد نشود.
در بیشتر پروژههای پژوهشی، ترتیب نویسندگان بر اساس میزان مشارکت علمی آنها تعیین میشود. فردی که بیشترین نقش را در طراحی پژوهش، جمعآوری و تحلیل دادهها، نگارش مقاله و اصلاح نسخههای مختلف داشته است، معمولاً بهعنوان نویسنده اول معرفی میشود. سایر پژوهشگران نیز متناسب با میزان همکاری خود در جایگاههای بعدی قرار میگیرند.
اگر نقش اعضای تیم تقریباً یکسان باشد، بهتر است پیش از ارسال مقاله درباره ترتیب اسامی به توافق برسند و در صورت لزوم، میزان مشارکت هر فرد را بهصورت مکتوب ثبت کنند. این کار از بروز اختلافات احتمالی در آینده جلوگیری میکند.
نویسنده اول معمولاً اصلیترین فرد در اجرای پژوهش است و بیشترین مسئولیت را در آمادهسازی مقاله بر عهده دارد. در بسیاری از مقالات، طراحی مطالعه، تحلیل دادهها، نگارش نسخه اولیه و پاسخ به اصلاحات علمی با مشارکت مستقیم نویسنده اول انجام میشود.
به همین دلیل، در اغلب آییننامههای دانشگاهی نیز بیشترین سهم امتیاز پژوهشی به نویسنده اول اختصاص مییابد. البته این جایگاه نباید صرفاً بر اساس جایگاه شغلی یا توافق میان اعضای تیم تعیین شود، بلکه لازم است میزان مشارکت واقعی هر فرد در پژوهش ملاک قرار گیرد.
نویسنده مسئول، فردی است که ارتباط میان تیم پژوهشی و مجله را مدیریت میکند. ارسال مقاله، مکاتبه با سردبیر، پاسخ به نظرات داوران، ارسال نسخههای اصلاحشده و پیگیری مراحل انتشار، معمولاً بر عهده نویسنده مسئول است.
در بسیاری از پژوهشها، نویسنده اول و نویسنده مسئول یک نفر هستند؛ اما در برخی پروژهها، این دو جایگاه به افراد متفاوتی اختصاص داده میشود. در این حالت، نویسنده مسئول علاوه بر پیگیری فرآیند انتشار، مسئولیت پاسخگویی درباره صحت اطلاعات و هماهنگی میان نویسندگان را نیز بر عهده دارد.
خیر. در بیشتر آییننامههای پژوهشی، امتیاز مقاله بهصورت مساوی میان نویسندگان تقسیم نمیشود. میزان امتیاز هر فرد به عواملی مانند جایگاه نویسنده، تعداد نویسندگان، نوع مقاله و مقررات دانشگاه یا سازمان مربوطه بستگی دارد.
به همین دلیل، اضافه شدن یک نویسنده جدید به مقاله ممکن است سهم سایر نویسندگان را کاهش دهد. البته در برخی دانشگاهها، شیوه محاسبه امتیاز با سایر مراکز متفاوت است؛ بنابراین، پیش از برنامهریزی برای استفاده از امتیاز مقاله، بهتر است آییننامه مرجع مربوطه بررسی شود.
گاهی دو پژوهشگر تقریباً به یک اندازه در انجام پژوهش نقش دارند و هر دو شایسته قرار گرفتن در جایگاه نخست هستند. در چنین شرایطی، برخی مجلات امکان معرفی نویسندگان با مشارکت مساوی (Equal Contribution) را فراهم میکنند. در این حالت، در متن مقاله یا بخش توضیحات نویسندگان ذکر میشود که این افراد به یک اندازه در پژوهش مشارکت داشتهاند.
البته همه مجلات این امکان را ارائه نمیکنند و همچنین همه دانشگاهها در محاسبه امتیاز پژوهشی، مشارکت مساوی را به یک شکل ارزیابی نمیکنند. بنابراین، پیش از ارسال مقاله بهتر است دستورالعمل مجله و آییننامه دانشگاه بررسی شود.
تغییر ترتیب نویسندگان پس از ارسال مقاله امکانپذیر است، اما معمولاً فرآیندی ساده نیست. بسیاری از مجلات تنها در صورتی با این درخواست موافقت میکنند که همه نویسندگان بهصورت کتبی رضایت خود را اعلام کنند و دلیل این تغییر نیز بهطور شفاف بیان شود.
اگر مقاله منتشر شده باشد، تغییر ترتیب نویسندگان دشوارتر خواهد بود و در برخی مجلات تنها از طریق انتشار اطلاعیه اصلاح (Correction) امکانپذیر است. به همین دلیل، توصیه میشود پیش از ارسال مقاله، ترتیب نویسندگان و نویسنده مسئول با دقت نهایی شود تا در ادامه فرآیند انتشار مشکلی ایجاد نشود.
در برخی دانشگاهها و مراکز پژوهشی، امتیاز مقاله بر اساس تعداد نویسندگان و جایگاه آنها تقسیم میشود. اگرچه این شیوه در همه دانشگاهها یکسان نیست، اما جدول زیر نمونهای از الگوی امتیازدهی است که در برخی آییننامههای پژوهشی مورد استفاده قرار میگیرد.
تعداد نویسندگان | نویسنده اول | نویسنده دوم | نویسنده سوم | نویسنده چهارم | نویسنده پنجم |
|---|---|---|---|---|---|
1 | 100٪ | — | — | — | — |
2 | 90٪ | 60٪ | — | — | — |
3 | 80٪ | 50٪ | 50٪ | — | — |
4 | 70٪ | 40٪ | 40٪ | 40٪ | — |
5 | 60٪ | 30٪ | 30٪ | 30٪ | 30٪ |
بیش از 5 نفر | 50٪ | مجموع 125٪ بین سایر نویسندگان تقسیم میشود | — | — | — |
توجه: این جدول صرفاً یک نمونه از شیوه امتیازدهی در برخی دانشگاهها و مراکز پژوهشی است و ممکن است در آییننامههای وزارت علوم، وزارت بهداشت، دانشگاه آزاد یا سایر سازمانها متفاوت باشد. برای اطلاع از نحوه دقیق محاسبه امتیاز، همواره آییننامه مرجع مربوطه را بررسی کنید.
یکی از پرسشهای رایج دانشجویان این است که آیا نام استاد راهنما یا مشاور باید در مقاله درج شود یا خیر. پاسخ این سؤال به میزان مشارکت علمی استاد در پژوهش بستگی دارد. اگر استاد در طراحی تحقیق، تحلیل دادهها، نگارش مقاله یا اصلاح علمی آن نقش مؤثری داشته باشد، میتواند بهعنوان نویسنده معرفی شود.
در مقابل، اگر فردی تنها امکانات پژوهشی، منابع مالی یا مشاوره کلی در اختیار پژوهشگر قرار داده باشد و نقش مستقیمی در انجام پژوهش نداشته باشد، معمولاً نام او در بخش تقدیر و تشکر ذکر میشود، نه در فهرست نویسندگان. رعایت این موضوع از اصول مهم اخلاق پژوهش محسوب میشود.
در برخی موارد، نام افرادی به مقاله اضافه میشود که نقش علمی مشخصی در انجام پژوهش نداشتهاند. این موضوع که با عنوان «نویسندگی افتخاری» شناخته میشود، برخلاف اصول اخلاق پژوهش است و میتواند مشکلات مختلفی ایجاد کند.
بسیاری از مجلات معتبر بینالمللی از نویسندگان میخواهند میزان مشارکت هر فرد را مشخص کنند. در صورت وجود مغایرت یا اعتراض نویسندگان، امکان رد مقاله یا ایجاد اختلافات حقوقی نیز وجود دارد. به همین دلیل، توصیه میشود تنها افرادی بهعنوان نویسنده معرفی شوند که در بخشهای علمی پژوهش مشارکت واقعی داشتهاند.
بخش قابلتوجهی از اختلافات پژوهشی به دلیل تعیین نادرست ترتیب نویسندگان ایجاد میشود. آگاهی از اشتباهات رایج میتواند از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کند.
برخی از رایجترین اشتباهات عبارتاند از:
تعیین نکردن ترتیب نویسندگان پیش از نگارش مقاله
اضافه کردن نام افراد بدون مشارکت علمی
حذف پژوهشگران مؤثر از فهرست نویسندگان
بیتوجهی به نقش نویسنده مسئول
تغییر ترتیب نویسندگان بدون توافق همه اعضا
عدم بررسی آییننامه دانشگاه یا سازمان مربوطه
برای جلوگیری از اختلافات احتمالی، بهتر است پیش از ارسال مقاله، نقش و مسئولیت هر یک از اعضای تیم پژوهشی مشخص شود. توافق درباره ترتیب نویسندگان، تعیین نویسنده مسئول و ثبت میزان مشارکت افراد، میتواند فرآیند انتشار مقاله را سادهتر کند.
همچنین توصیه میشود پژوهشگران پیش از استفاده از امتیاز مقاله برای مصاحبه، ارتقا یا امور دانشگاهی، آییننامه مرجع مربوطه را بررسی کنند؛ زیرا شیوه محاسبه امتیاز در همه دانشگاهها یکسان نیست.
آمادهسازی و انتشار مقاله علمی، تنها به نگارش متن محدود نمیشود و بسیاری از پژوهشگران در مراحل مختلف به خدمات تخصصی نیاز دارند. مؤسسه اشراق با بهرهگیری از کارشناسان و متخصصان حوزه پژوهش، خدمات متنوعی را برای دانشجویان، پژوهشگران و اعضای هیئتعلمی ارائه میدهد.
خدمات مؤسسه اشراق شامل موارد زیر است:
ترجمه تخصصی مقالات و متون علمی
پارافریز تخصصی برای کاهش مشابهت
استخراج مقاله از پایاننامه
فرمتبندی مقاله مطابق دستورالعمل مجلات
ویرایش تخصصی و ادبی متون علمی
آمادهسازی منابع و استناددهی استاندارد
مشاوره در زمینه انتخاب مجله و سابمیت مقاله
تقسیم امتیاز مقاله بین نویسندگان، یکی از موضوعات مهم در فعالیتهای پژوهشی است و میتواند بر آینده علمی و حرفهای پژوهشگران تأثیرگذار باشد. تعیین صحیح ترتیب نویسندگان، توجه به میزان مشارکت واقعی افراد و آشنایی با آییننامههای دانشگاهی، از بروز اختلافات احتمالی جلوگیری کرده و به رعایت اصول اخلاق پژوهش کمک میکند.
پیش از ارسال مقاله، بهتر است نقش هر نویسنده بهصورت شفاف مشخص شود تا همه اعضای تیم پژوهشی از سهم و مسئولیت خود آگاه باشند. این موضوع علاوه بر حفظ حقوق پژوهشگران، اعتبار علمی مقاله را نیز افزایش میدهد.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
خیر. در بسیاری از آییننامهها، امتیاز مقاله بر اساس جایگاه نویسندگان و میزان مشارکت علمی آنها محاسبه میشود.
خیر. در بیشتر موارد، نویسنده اول بیشترین امتیاز را دریافت میکند، مگر اینکه آییننامه دانشگاه شرایط دیگری تعیین کرده باشد.
در برخی مجلات این امکان وجود دارد، اما معمولاً نیازمند موافقت همه نویسندگان و تأیید مجله است.
خیر. این کار برخلاف اصول اخلاق پژوهش است و ممکن است مشکلات علمی و حقوقی ایجاد کند.
اینستاگرام
تلگرام