موسسه انتشاراتی اشراق: تعداد و ترتیب نویسندگان در مقالات علمی نقش مستقیم در ارزیابی علمی، ارتقای شغلی و امتیازدهی پژوهشی دارد. در این نوشتار، مبانی اخلاقی تعیین نویسندگی، تفاوت حوزهها و پیامدهای تغییر ترتیب نویسندگان بررسی شده است.
در نظام علمسنجی امروز، مقاله صرفاً یک خروجی پژوهشی نیست؛ بلکه یک «واحد اعتبار علمی» محسوب میشود. هر نامی که در مقاله درج میشود، به یک رزومه علمی، شاخص استنادی و مسیر شغلی متصل است.
در پایگاههایی مانند:
Scopus
Web of Science
Google Scholar
تمام نویسندگان از استنادها بهرهمند میشوند؛ اما در ارزیابیهای رسمی دانشگاهی، ترتیب نامها میتواند تفاوت قابلتوجهی در امتیاز ایجاد کند.
یکی از مهمترین نهادهای تعیین معیار نویسندگی، International Committee of Medical Journal Editors است.
بر اساس معیارهای این کمیته، نویسنده باید:
مشارکت اساسی در طراحی، جمعآوری داده یا تحلیل داشته باشد
در نگارش یا بازنگری علمی متن نقش فعال ایفا کند
نسخه نهایی را تأیید کند
مسئولیت علمی کل محتوا را بپذیرد
بنابراین صرف تأمین بودجه، نظارت کلی یا ارائه مشاوره جزئی، مجوز درج نام بهعنوان نویسنده نیست.
در علوم پزشکی، مهندسی و پروژههای بینالمللی، تعداد نویسندگان ممکن است به 5 تا 20 نفر برسد. این امر معمولاً ناشی از:
ماهیت تیمی پژوهش
کارهای آزمایشگاهی چندمرحلهای
تحلیلهای آماری پیچیده
همکاری بیندانشگاهی
در چنین مواردی، تعدد نویسندگان طبیعی و منطقی است.
در برخی موارد، اسامی افرادی درج میشود که:
مشارکت واقعی نداشتهاند
صرفاً به دلیل موقعیت سازمانی اضافه شدهاند
این اقدام میتواند تخلف پژوهشی محسوب شود و حتی به ریترکت مقاله منجر شود.
حالتی که فردی مشارکت علمی داشته اما نام او حذف شده است. این موضوع در مجلات معتبر تخلف جدی اخلاق نشر محسوب میشود.
بیشترین سهم عملی در اجرای پژوهش
مسئول نگارش اصلی مقاله
بیشترین امتیاز در آییننامههای ارتقا
در بسیاری از دانشگاهها، نویسنده اول تا 70٪ امتیاز مقاله را دریافت میکند.
مسئول مکاتبات با مجله
پاسخدهنده به داوران
مسئول ارائه دادههای تکمیلی
در برخی حوزهها، نویسنده مسئول نقش راهبردی و مدیریتی دارد و در پرونده ارتقا امتیاز قابلتوجهی دریافت میکند.
در علوم پزشکی و آزمایشگاهی:
معمولاً استاد راهنما یا سرپرست طرح
نقش هدایت علمی پروژه
جایگاه علمی برجسته
در این رشتهها، نویسنده آخر تقریباً معادل جایگاه علمی ارشد پروژه است.
مشارکت تخصصی در بخش خاص
امتیاز کمتر در ارزیابیهای رسمی
اما همچنان در شاخصهای استنادی شریکاند
رشته | الگوی غالب |
|---|---|
علوم انسانی | تکنویسنده یا دو نفره |
علوم پزشکی | چندنویسنده، اهمیت نویسنده اول و آخر |
مهندسی | پروژهمحور، چندنویسنده |
ریاضیات | گاه ترتیب الفبایی |
در برخی حوزههای ریاضی و اقتصاد، ترتیب الفبایی به معنای مشارکت برابر تلقی میشود و اول بودن الزاماً به معنای سهم بیشتر نیست.
شاخصهایی مانند:
H-index
Total Citations
Citation per Paper
برای همه نویسندگان ثبت میشود؛ اما در ارزیابیهای داخلی:
نویسنده اول بیشترین امتیاز
نویسنده مسئول امتیاز بالا
سایر نویسندگان امتیاز کمتر
دریافت میکنند.
اختلاف در ترتیب نویسندگان یکی از شایعترین منازعات پژوهشی است. پیامدهای احتمالی:
شکایت به کمیته اخلاق پژوهش
اصلاح رسمی مقاله
حذف یا جابجایی نام
آسیب به اعتبار علمی
برخی مجلات الزام میکنند که سهم هر نویسنده در بخش “Author Contributions” بهصورت شفاف درج شود.
خیر. داوران کیفیت علمی، روششناسی و نوآوری را بررسی میکنند. حتی گاهی تعداد غیرمنطقی نویسندگان موجب حساسیت سردبیر میشود.
در مجلات معتبر:
تغییر ترتیب نیازمند رضایت کتبی همه نویسندگان است
باید دلیل موجه ارائه شود
سردبیر باید تأیید کند
پس از انتشار مقاله، تغییر ترتیب بسیار دشوار و گاه غیرممکن است.
توافق کتبی پیش از شروع پژوهش
تعیین دقیق نقش هر فرد
مستندسازی مکاتبات
استفاده از فرم سهم مشارکت
در بسیاری از آییننامههای دانشگاهی:
نویسنده اول بیشترین امتیاز
نویسنده مسئول امتیاز قابلتوجه
نویسنده دوم یا سوم امتیاز محدودتر
اما جزئیات بسته به مقررات هر دانشگاه متفاوت است و باید به آییننامه رسمی مراجعه شود.
تعداد و ترتیب نویسندگان:
بر شاخصهای استنادی تأثیر دارد
در ارتقا و جذب هیئت علمی نقش کلیدی دارد
دارای پیامدهای اخلاقی و حقوقی است
باید مبتنی بر مشارکت واقعی تعیین شود
بیتوجهی به این موضوع میتواند منجر به اختلاف، تخلف پژوهشی و حتی آسیب جدی به اعتبار علمی شود.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
بله، اما میزان امتیاز آن معمولاً کمتر از نویسنده اول است و به آییننامه دانشگاه بستگی دارد.
در برخی مجلات امکان «Co-First Author» وجود دارد، اما باید در مقاله تصریح شود.
در برخی رشتهها بله، اما در بسیاری از حوزهها ترتیب بر اساس میزان مشارکت علمی تعیین میشود.
اینستاگرام
تلگرام