موسسه انتشاراتی اشراق:سایهنویسی یا Ghostwriting به فرآیند نگارش یک متن توسط فردی دیگر و انتشار آن به نام شخص اصلی اطلاق میشود. این روش در برخی حوزهها قانونی و رایج است، اما در نگارش علمی میتواند پیامدهای اخلاقی و حقوقی جدی داشته باشد.
در دنیای امروز تولید محتوا، نام نویسنده لزوماً به معنای نگارش مستقیم متن نیست. یکی از مفاهیمی که در این زمینه مطرح میشود، «سایهنویسی» یا Ghostwriting است. این پدیده در برخی صنایع امری پذیرفتهشده و حتی حرفهای تلقی میشود، اما در فضای دانشگاهی و پژوهشی همواره محل بحث و چالش بوده است. شناخت دقیق مفهوم سایهنویسی، کاربردها و پیامدهای آن، برای نویسندگان، پژوهشگران و دانشجویان اهمیت بالایی دارد.
سایهنویسی به فرآیندی گفته میشود که در آن:
متن توسط یک نویسنده حرفهای یا متخصص نوشته میشود
نام نویسنده اصلی در اثر درج نمیشود
متن به نام فرد یا سازمان دیگری منتشر میگردد
در این حالت، نویسنده سایه (Ghostwriter) معمولاً در ازای دریافت دستمزد، حقوق معنوی اثر را واگذار میکند.
افراد مشهور، سیاستمداران یا مدیران اجرایی اغلب از سایهنویسان برای نگارش زندگینامه یا کتابهای تخصصی استفاده میکنند.
بسیاری از سخنرانیها، یادداشتها و مقالات منتشرشده در رسانهها توسط تیمهای نویسندگی تهیه میشوند.
در حوزه بازاریابی و برندینگ، سایهنویسی یک ابزار رایج برای حفظ یکپارچگی پیام برند است.
در نویسندگی علمی، اصل بر:
اصالت پژوهش
شفافیت در نقش نویسندگان
مسئولیتپذیری علمی
است. به همین دلیل، سایهنویسی در مقالات علمی و پایاننامهها معمولاً غیراخلاقی و ممنوع تلقی میشود، مگر در مواردی مانند ویرایش زبانی که نقش نویسنده اصلی را تغییر ندهد.
معیار | سایهنویسی | سرقت علمی |
|---|---|---|
رضایت طرفین | وجود دارد | وجود ندارد |
مالکیت اثر | واگذار شده | نقض شده |
ارجاع به منبع | ممکن است صحیح باشد | معمولاً حذف میشود |
وضعیت اخلاقی | وابسته به حوزه | همواره تخلف |
گم شدن مسئولیت علمی اثر
فریب مخاطب درباره نویسنده واقعی
آسیب به اعتماد عمومی
ایجاد نابرابری علمی در محیطهای دانشگاهی
اکثر دانشگاهها و ژورنالها:
نگارش مقاله یا پایاننامه توسط شخص ثالث را ممنوع میدانند
آن را تخلف پژوهشی یا Academic Misconduct تلقی میکنند
مجازاتهایی مانند رد مقاله، ابطال مدرک یا محرومیت علمی اعمال میکنند
باید میان سایهنویسی و خدمات مجاز تمایز قائل شد:
ویرایش زبانی و علمی: مجاز
مشاوره پژوهشی: مجاز
نگارش کامل متن به نام شخص دیگر: سایهنویسی
این تفکیک برای حفظ اخلاق پژوهشی ضروری است.
آشنایی با آییننامههای دانشگاهی
شفافسازی نقش افراد در نگارش
استفاده محدود و مشخص از خدمات ویرایشی
ثبت مشارکت واقعی نویسندگان
سایهنویسی یا Ghostwriting پدیدهای دووجهی است؛ در برخی حوزهها یک فعالیت حرفهای و قانونی محسوب میشود، اما در فضای علمی و دانشگاهی میتواند بهعنوان تخلف اخلاقی تلقی شود. شناخت مرز میان همکاری مجاز و سایهنویسی غیرمجاز، برای حفظ اعتبار علمی و حرفهای نویسندگان و پژوهشگران ضروری است.
خیر، سایهنویسی لزوماً سرقت علمی نیست؛ اما در حوزه دانشگاهی و پژوهشی، در صورت عدم شفافیت و نقض قوانین، میتواند مصداق تخلف علمی باشد.
این روش در حوزههایی مانند نگارش کتابهای غیرداستانی، سخنرانیها، مقالات رسانهای و تولید محتوا رواج دارد، اما در مقالات علمی با محدودیتهای جدی مواجه است.
زیرا مالکیت فکری و مسئولیت علمی اثر بهدرستی مشخص نمیشود و اصالت پژوهش زیر سؤال میرود.
اینستاگرام
تلگرام