موسسه انتشاراتی اشراق: اسکوپوس بزرگترین پایگاه چکیده و استناد معتبر جهان است که توسط الزویر مدیریت میشود. این مطلب به معرفی، ویژگیها و کاربردهای این پایگاه برای پژوهشگران میپردازد.
در دنیای امروز پژوهش، دسترسی به اطلاعات دقیق و معتبر، یکی از ارکان اصلی موفقیت علمی محسوب میشود. پایگاههای اطلاعاتی متعددی برای نمایهسازی مقالات و نشریات علمی وجود دارند که هر کدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند. در میان این پایگاهها، اسکوپوس (Scopus) به عنوان یکی از معتبرترین و جامعترین پایگاههای چکیده و استناد علمی در جهان شناخته میشود .
اسکوپوس محصول شرکت الزویر (Elsevier) است و در سال 2004 راهاندازی شد . این پایگاه با پوشش گستره وسیعی از رشتههای علمی، به ابزاری ضروری برای پژوهشگران، اساتید، دانشجویان و مدیران پژوهشی تبدیل شده است. در این مطلب، با این پایگاه مهم، ویژگیها و کاربردهای آن آشنا میشویم.
اسکوپوس یک پایگاه اطلاعاتی چکیده و استنادی (Abstract and Citation Database) است که مقالات، کنفرانسها، کتابها و سایر منابع علمی را نمایه میکند . تفاوت اصلی اسکوپوس با موتورهای جستجوی معمولی مانند گوگل اسکالر در این است که محتوای آن اعتبارسنجی شده و عمدتاً شامل منابع علمی معتبر (داوری همتا شده) است .
این پایگاه توسط تیمی از کارشناسان مستقل به نام هیئت مشاوره انتخاب محتوا (CSAB) مدیریت میشود که متخصصان برجسته در حوزههای خود هستند و کیفیت منابع را تضمین میکنند
اسکوپوس یکی از بزرگترین پایگاههای علمی جهان است. آخرین آمار منتشر شده نشان میدهد :
مورد | تعداد |
|---|---|
مجموع رکوردها | بیش از 100 میلیون |
مجلات فعال | بیش از 28,000 عنوان |
ناشران | بیش از 7,000 ناشر |
کنفرانسها | بیش از 150,000 رویداد جهانی |
کتابها | بیش از 292,000 جلد |
مقالات دسترسی آزاد | حدود 25 میلیون |
پروفایل نویسندگان | بیش از 20.5 میلیون |
پروفایل سازمانها | بیش از 94,000 |
این پایگاه روزانه بهروزرسانی میشود و قدیمیترین مقالات آن به سال 1788 بازمیگردد
اسکوپوس تمامی حوزههای علمی را پوشش میدهد و در چهار خوشه اصلی دستهبندی میشود :
شامل زیستشناسی، کشاورزی، علوم جانوری و گیاهی
شامل پزشکی، پرستاری، داروسازی و دندانپزشکی
شامل فیزیک، شیمی، مهندسی، ریاضیات و کامپیوتر
شامل روانشناسی، اقتصاد، جامعهشناسی، تاریخ و هنر
اسکوپوس فراتر از یک پایگاه اطلاعاتی ساده عمل میکند و ابزارهای متنوعی برای جستجو، یافتن و تحلیل پژوهش در اختیار کاربران قرار میدهد :
اسکوپوس امکان جستجوی پیشرفته با عملگرهای بولی (Boolean) را فراهم میکند . کاربران میتوانند بر اساس موارد زیر جستجو کنند:
عنوان مقاله
نام نویسنده
وابستگی سازمانی
سال انتشار
کلمات کلیدی
حوزه موضوعی
نتایج جستجو قابل فیلتر کردن بر اساس منبع، سال، زبان، نویسنده و سازمان هستند.
یکی از قویترین ویژگیهای اسکوپوس، پروفایل نویسندگان است . برای هر نویسنده، یک پروفایل خودکار شامل موارد زیر ایجاد میشود:
فهرست کامل مقالات
تعداد استنادات
شاخص اچ (h-index)
شبکه همکاریهای علمی
سهم در اهداف توسعه پایدار (SDGs)
این پروفایلها به تفکیک دقیق نویسندگان با نامهای مشابه کمک میکند.
پروفایل سازمانها نیز اطلاعات کاملی از خروجی علمی دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی ارائه میدهد . این دادهها مبنای رتبهبندیهای معتبری مانند QS و THE هستند .
اسکوپوس شاخصهای متنوعی برای ارزیابی مجلات علمی ارائه میدهد که مکمل ضریب تأثیر (Impact Factor) هستند :
CiteScore: میانگین استنادات به مقالات یک مجله در چهار سال اخیر
SJR (SCImago Journal Rank): شاخص رتبه مجلات با در نظر گرفتن اعتبار استنادها
SNIP (Source Normalized Impact per Paper): تأثیر نرمالشده بر اساس حوزه موضوعی
کاربران میتوانند استنادات یک مقاله، نویسنده یا مجله را ردیابی کنند و ببینند چه کسانی به آن استناد دادهاند . این قابلیت برای شناسایی روندهای پژوهشی و مقالات تأثیرگذار بسیار مفید است.
کاربران میتوانند برای جستجوهای خود، نویسندگان خاص یا مقالات مشخص، هشدار تعریف کنند و از انتشار مقالات جدید مطلع شوند .
اسکوپوس با ابزارهای مختلفی یکپارچه میشود :
SciVal: برای تحلیل پیشرفته پژوهش
Mendeley: مدیریت منابع
EndNote: نرمافزار مرجعنویسی
ORCID: پروفایل بینالمللی نویسندگان
اسکوپوس و وب آو ساینس (WoS) دو پایگاه اصلی استنادی جهان هستند. تفاوتهای اصلی آنها عبارتند از :
ویژگی | اسکوپوس | وب آو ساینس |
|---|---|---|
تعداد مجلات | بیش از 28,000 | حدود 21,000 |
پوشش جغرافیایی | گستردهتر (اروپا و آسیا) | متمرکز بر آمریکای شمالی |
پوشش تاریخی | از 1970 (برخی از 1788) | از 1900 |
پوشش کنفرانسها | قویتر | محدودتر |
پوشش کتابها | گسترده | محدود |
ضریب تأثیر | ندارد (دارای CiteScore) | دارد (Impact Factor) |
دسترسی آزاد | پوشش وسیعتر | پوشش محدودتر |
بسیاری از دانشگاهها به دلیل پوشش گستردهتر و هزینه کمتر، اسکوپوس را به وب آو ساینس ترجیح میدهند
پژوهشگران میتوانند از اسکوپوس برای اهداف متعددی استفاده کنند :
1. جستجوی منابع علمی: یافتن جدیدترین مقالات در حوزه تخصصی
2. پیشینهپژوهی: شناسایی مقالات کلیدی و تأثیرگذار
3. یافتن مجلات مناسب: شناسایی مجلات معتبر برای ارسال مقاله
4. ردیابی استنادات: مشاهده تعداد استنادات به مقالات خود و دیگران
5. شبکهسازی علمی: شناسایی پژوهشگران همحوزه و潜在 همکاران علمی
6. ارزیابی عملکرد: محاسبه شاخصهای علمسنجی مانند h-index
7. تحلیل روندها: شناسایی موضوعات داغ و روندهای پژوهشی
دسترسی به اسکوپوس معمولاً از طریق اشتراک سازمانی (دانشگاه یا مؤسسه پژوهشی) امکانپذیر است . مراحل دسترسی:
1. وارد وبسایت رسمی Scopus.com شوید
2. گزینه "Sign in via your organization" را انتخاب کنید
3. نام دانشگاه یا سازمان خود را جستجو کنید
4. با نام کاربری و رمز عبور سازمانی وارد شوید
برخی دانشگاهها امکان دسترسی از راه دور (VPN) یا از طریق CARSI را نیز فراهم میکنند .
برای استفاده از امکانات شخصیسازی مانند ذخیره جستجوها و تنظیم هشدار، توصیه میشود یک حساب کاربری رایگان با ایمیل سازمانی خود ایجاد کنید
پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس، یکی از قدرتمندترین و جامعترین ابزارهای علمسنجی و جستجوی منابع علمی در جهان است. با پوشش گستره وسیعی از رشتهها، ابزارهای تحلیلی پیشرفته و قابلیتهای متنوع، این پایگاه به یک همراه ضروری برای پژوهشگران در تمام مراحل مسیر علمی تبدیل شده است.
آشنایی با قابلیتهای اسکوپوس و استفاده مؤثر از آن، میتواند تأثیر چشمگیری در کیفیت پژوهش، افزایش استنادات و ارتقای جایگاه علمی پژوهشگران داشته باشد. توصیه میشود دانشجویان و پژوهشگران با گذراندن دورههای آموزشی و مشاهده آموزشهای موجود در وبسایت اسکوپوس، مهارت خود را در استفاده از این ابزار ارزشمند افزایش دهند
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
اسکوپوس یک پایگاه اطلاعاتی اشتراکی با محتوای اعتبارسنجی شده است و تنها مقالات مجلات معتبر را نمایه میکند. گوگل اسکالر رایگان است و دامنه وسیعتری از منابع را شامل میشود، اما فرآیند اعتبارسنجی دقیقی ندارد.
بله، اسکوپوس حدود 1000 مجله با کیفیت از چین و تعداد محدودی مجله از ایران و سایر کشورهای منطقه را نمایه میکند . با این حال، بیشتر محتوای اسکوپوس به زبان انگلیسی است.
شاخص اچ (h-index) معیاری برای سنجش تأثیرگذاری علمی یک پژوهشگر است. یک پژوهشگر دارای شاخص h است اگر h مقاله او حداقل h استناد دریافت کرده باشند. اسکوپوس این شاخص را به صورت خودکار برای هر نویسنده محاسبه و در پروفایل او نمایش میدهد
اینستاگرام
تلگرام