موسسه انتشاراتی اشراق: سرقت علمی در پایاننامه یکی از جدیترین تخلفات پژوهشی است که میتواند منجر به رد پایاننامه و محرومیتهای آموزشی شود. آشنایی با مفهوم سرقت علمی، روشهای تشخیص، راهکارهای پیشگیری و اصلاح مشابهت علمی، نقش مهمی در ارائه پایاننامهای ناب، اصیل و قابل دفاع دارد.
پایاننامه یکی از مهمترین و سرنوشتسازترین مراحل تحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلی به شمار میرود. این اثر علمی نهتنها نشاندهنده توانایی پژوهشی، قدرت تحلیل و سطح دانش دانشجو است، بلکه بهعنوان یک سند رسمی علمی برای سالها در آرشیو دانشگاهها نگهداری میشود. از این رو، انتظار میرود پایاننامه کاملاً ناب، اصیل و حاصل تلاش فکری و پژوهشی خود دانشجو باشد. یکی از جدیترین تهدیدها برای اعتبار پایاننامه، سرقت علمی است؛ مسئلهای که امروزه دانشگاهها حساسیت بسیار بالایی نسبت به آن دارند و با ابزارهای پیشرفته آن را شناسایی میکنند.
سرقت علمی در پایاننامه میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای دانشجو داشته باشد؛ از رد پایاننامه و تعویق در فارغالتحصیلی گرفته تا محرومیتهای آموزشی و حتی لغو مدرک تحصیلی. به همین دلیل، آگاهی از مفهوم سرقت علمی، دلایل بروز آن، روشهای تشخیص و راهکارهای پیشگیری و رفع مشابهت علمی، برای تمامی دانشجویان ضروری است.
پایاننامه یک فعالیت علمی و پژوهشی رسمی است که دانشجو تحت نظارت استاد راهنما و گاه استاد مشاور آن را انجام میدهد. از مرحله انتخاب موضوع و عنوان گرفته تا گردآوری منابع، تحلیل دادهها و نگارش نهایی، همه مراحل باید بر اساس اصول پژوهش علمی و اخلاق پژوهشی انجام شوند. ایده، چارچوب، تحلیلها و نتیجهگیریهای پایاننامه باید حاصل تفکر، دانش و تلاش مستقیم دانشجو باشد.
در جلسه دفاع، که معمولاً چند ساعت به طول میانجامد، دانشجو موظف است از پایاننامه خود در حضور اساتید داور دفاع کند. داوران نهتنها محتوای علمی، بلکه میزان تسلط دانشجو، توانایی پاسخگویی، نوآوری موضوع و اصالت مطالب را نیز ارزیابی میکنند. پایاننامهای که ناب و اصیل باشد، به دانشجو اعتماد به نفس بالایی میدهد و امکان ارائه توضیحات قانعکننده و دقیق را فراهم میکند.
سرقت علمی به استفاده از ایدهها، متون، دادهها یا نتایج پژوهش دیگران بدون ذکر منبع یا با ذکر نادرست منبع گفته میشود. این مسئله میتواند بهصورت عمدی یا غیرعمدی رخ دهد. حتی اگر دانشجو بدون قصد تقلب، جملات یا ساختار متنی را بسیار مشابه منبع اصلی بیاورد، باز هم از دید دانشگاه سرقت علمی محسوب میشود.
انواع سرقت علمی در پایاننامه شامل موارد زیر است:
کپیبرداری مستقیم از کتابها، مقالات یا پایاننامههای دیگران
ترجمه متون خارجی بدون بازنویسی و ذکر منبع
استفاده از ایده یا ساختار پژوهش دیگران بدون ارجاع
استفاده بیش از حد از نقلقولها بدون تحلیل شخصی
بازنویسی ضعیف که منجر به حفظ ساختار جمله اصلی میشود
متأسفانه برخی دانشجویان به دلایل مختلف به سمت سرقت علمی سوق پیدا میکنند. از مهمترین این دلایل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
فشار زمانی و تمایل به اتمام سریع دوره تحصیلی
نداشتن برنامهریزی و مدیریت زمان
ضعف در مهارتهای نگارش علمی
ناآشنایی با اصول رفرنسدهی و اخلاق پژوهش
استفاده نادرست از منابع اینترنتی
بیانگیزگی نسبت به موضوع پژوهش
این عوامل باعث میشود برخی دانشجویان به جای تولید محتوای اصیل، به کپیبرداری یا استفاده نادرست از منابع روی بیاورند؛ اقدامی که اعتبار علمی آنها را بهشدت تهدید میکند.
امروزه تقریباً تمامی دانشگاهها از سیستمهای پیشرفته تشخیص مشابهت علمی و ادبی استفاده میکنند. این سامانهها میتوانند متن پایاننامه را با میلیونها منبع علمی، مقالات، کتابها و پایاننامههای ثبتشده مقایسه کرده و درصد مشابهت را بهدقت مشخص کنند. در صورتی که داوران یا اساتید راهنما نسبت به اصالت پایاننامه تردید داشته باشند، دانشجو موظف است گزارش بررسی سرقت علمی ارائه دهد.
در بسیاری از دانشگاهها، ارائه گزارش مشابهت علمی پیششرط ورود به جلسه دفاع است. اگر درصد مشابهت از حد مجاز بالاتر باشد، پایاننامه برای اصلاح بازگردانده میشود یا حتی ممکن است بهطور کامل رد شود.
ارتکاب سرقت علمی میتواند عواقب سنگینی برای دانشجو داشته باشد، از جمله:
رد پایاننامه و عدم اجازه دفاع
تعویق در فارغالتحصیلی
ثبت تخلف پژوهشی در پرونده دانشجو
محرومیت از ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر
لغو مدرک تحصیلی در موارد حاد
به همین دلیل، رعایت اخلاق پژوهشی و توجه جدی به اصالت علمی پایاننامه، امری حیاتی است.
دانشجویان میتوانند پیش از ارائه پایاننامه، خودشان میزان مشابهت علمی متن را بررسی کنند. ابزارها و نرمافزارهای آنلاین متعددی برای تشخیص سرقت علمی طراحی شدهاند که امکان مقایسه متن با منابع گسترده علمی را فراهم میکنند. استفاده از این ابزارها به دانشجو کمک میکند تا پیش از جلسه دفاع، بخشهای مشکلدار را شناسایی و اصلاح کند.
روش کار این سامانهها معمولاً به این صورت است که متن پایاننامه در بخش مشخصی بارگذاری میشود و پس از بررسی، بخشهای دارای مشابهت بهصورت هایلایتشده نمایش داده میشوند و درصد کلی مشابهت گزارش میگردد.
برای کاهش مشابهت علمی و رفع سرقت ادبی، راهکارهای مختلفی وجود دارد که مهمترین آنها عبارتاند از:
رفرنسدهی دقیق و صحیح به تمامی منابع
استفاده از کلمات مترادف بهجای تکرار واژههای منبع
تغییر ساختار و ترتیب جملات
بازنویسی مفهومی و تحلیلی مطالب
ویرایش گرامری و نگارشی جملات
استفاده اصولی از نقلقول مستقیم با ذکر منبع
توجه داشته باشید که صرف تغییر چند کلمه کافی نیست؛ بلکه باید مفهوم متن را با زبان خودتان بیان کنید.
پایاننامهها باید قویترین و ارزشمندترین آثار علمی دانشجویان باشند. این آثار برای همیشه بایگانی میشوند و میتوانند مبنای تولید مقاله، کتاب یا طرحهای پژوهشی بعدی قرار گیرند. پایاننامهای که دارای موضوع جدید، دادههای بهروز و تحلیلهای نوآورانه باشد، میتواند نقش مهمی در توسعه یک شاخه علمی ایفا کند و اعتبار علمی بالایی برای دانشجو به همراه داشته باشد.
کارشناسان موسسه اشراق بهصورت آنلاین آماده ارائه خدمات تخصصی تشخیص و رفع سرقت علمی پایاننامه و مقالات علمی هستند. این خدمات شامل بررسی دقیق مشابهت، ارائه گزارش معتبر، اصلاح علمی متن و کاهش درصد مشابهت مطابق با استانداردهای دانشگاهی میباشد. هدف موسسه اشراق، کمک به دانشجویان برای ارائه پایاننامهای ناب، اصیل و قابل دفاع است.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
درصد مجاز مشابهت بسته به دانشگاه و مقطع تحصیلی متفاوت است، اما معمولاً بین 10 تا 20 درصد در نظر گرفته میشود. برای اطلاع دقیق باید به آییننامه دانشگاه مراجعه کرد.
بله. از نظر دانشگاه، عمدی یا غیرعمدی بودن تفاوتی ندارد و مسئولیت نهایی بر عهده دانشجو است. به همین دلیل بررسی و اصلاح متن پیش از دفاع ضروری است.
در اغلب موارد، با ویرایش اصولی، بازنویسی مفهومی و رفرنسدهی صحیح میتوان درصد مشابهت را به حد مجاز رساند و پایاننامه را آماده دفاع کرد.
اینستاگرام
تلگرام