موسسه انتشاراتی اشراق: سرقت ادبی یکی از مهمترین چالشهای اخلاقی در پژوهش است. این مطلب به روشهای تشخیص آن با نرمافزارهای معتبر و راهکارهای عملی برای رفع و اجتناب از آن میپردازد.
سرقت ادبی یا پلاجیاریسم (Plagiarism) یکی از جدیترین تخلفات در حوزه پژوهش و تولید محتوا محسوب میشود. این پدیده که به معنای استفاده از آثار دیگران بدون ذکر منبع و معرفی آن به عنوان کار خود است، در سالهای اخیر با گسترش دسترسی به منابع آنلاین، ابعاد پیچیدهتری یافته است. مجلات علمی معتبر، به ویژه مجلات نمایه شده در پایگاه JCR، با استفاده از نرمافزارهای پیشرفته، مقالات را از نظر سرقت ادبی بررسی میکنند و وجود حداقلی از آن میتواند منجر به رد فوری مقاله شود. در این مطلب، ضمن آشنایی با انواع سرقت ادبی، روشهای تشخیص و مهمتر از آن، راههای رفع و اجتناب از آن را بررسی میکنیم.
سرقت ادبی تنها به کپی کردن عین عبارتها محدود نمیشود. بسیاری از پژوهشگران ناآگاهانه مرتکب اشکال مختلف آن میشوند. شناخت این انواع، نخستین گام برای اجتناب از آنهاست.
عین عبارت یک منبع را بدون استفاده از گیومه و ذکر منبع کپی کرده و در مقاله خود قرار دهید. این آشکارترین شکل سرقت ادبی است.
بسیاری از پژوهشگران تصور میکنند استفاده از مقاله قبلی خودشان اشکالی ندارد. این تصور نادرست است. اگر بخشی از یک مقاله منتشر شده خود را بدون ارجاع در مقاله جدید استفاده کنید، مرتکب خودسرقتی ادبی شدهاید. مجلات معمولاً حداکثر 15 تا 20 درصد تشابه با آثار قبلی نویسنده را میپذیرند.
عبارات یک منبع را کمی تغییر دهید (چند کلمه را مترادف کنید یا جابهجا کنید) اما ساختار اصلی جمله را حفظ کنید. این نوع، هوشمندانهتر و تشخیص آن سختتر است، اما نرمافزارهای امروزی به راحتی آن را شناسایی میکنند.
ایده اصلی یک پژوهش را بدون ذکر منبع استفاده کنید و آن را به نام خود ثبت کنید. اگرچه تشخیص این نوع دشوارتر است، اما در صورت اثبات، از جدیترین تخلفات محسوب میشود.
بدون قصد قبلی، به دلیل بیتوجهی یا ناآگاهی، منبعی را ذکر نکنید یا در یادداشتبرداری دچار اشتباه شوید. مجلات معمولاً این را هم میپذیرند و عذر ناآگاهی را قبول نمیکنند.
پیش از ارسال مقاله به مجله، بهتر است خودتان اصالت اثر را بررسی کنید. روشهای مختلفی برای این کار وجود دارد:
معتبرترین و رایجترین ابزارها برای تشخیص سرقت ادبی عبارتند از:
iThenticate
استاندارد طلایی صنعت نشر علمی. بیشتر مجلات JCR از این نرمافزار استفاده میکنند. بانک داده آن شامل میلیونها مقاله علمی، پایاننامه و کتب دانشگاهی است.
Turnitin
بیشتر در دانشگاهها برای بررسی پایاننامه و مقالات دانشجویی کاربرد دارد.
Crossref Similarity Check
سرویسی مشترک بین ناشران بزرگ علمی که از iThenticate استفاده میکند.
سامانه مشابهتیاب (همانندجو) ایران
برای مقالات فارسی، این سامانه توسط مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی و با حمایت وزارت علوم راهاندازی شده است و پایاننامهها و مقالات فارسی را پوشش میدهد.
Quetext، Plagscan و DupliChecker
ابزارهای رایگان یا کمهزینهتر برای بررسیهای اولیه.
دریافت یک گزارش تشابه، پایان راه نیست. باید بتوانید آن را درست تفسیر کنید:
درصد تشابه
بسیاری تصور میکنند باید درصد تشابه صفر باشد. این تصور نادرست است. مجلات معمولاً درصد تشابه کمتر از 15 تا 20 درصد را میپذیرند، اما نکته مهمتر، منبع تشابه است.
تشابه با یک منبع واحد
اگر 15 درصد تشابه دارید، اما همه آن از یک منبع واحد است، خطرناکتر از 25 درصد تشابه پراکنده در منابع مختلف است.
بخشهای پرخطر
تشابه در بخشهای روششناسی یا عبارات رایج تخصصی معمولاً مشکلساز نیست. اما تشابه در مقدمه، بحث و نتیجهگیری بسیار پرخطر است.
پس از شناسایی بخشهای مشابه، نوبت به رفع آنها میرسد. چند روش اصلی برای این کار وجود دارد:
پارافریز یعنی بازنویسی یک متن به زبان خود، بدون تغییر معنا. یک پارافریز خوب باید:
ساختار جمله را کاملاً تغییر دهد
از کلمات مترادف مناسب استفاده کند
لحن و سبک نوشتار را حفظ کند
همچنان منبع اصلی را ذکر کند
مثال:
متن اصلی: "تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، یکی از بزرگترین چالشهای قرن بیست و یکم است."
پارافریز ضعیف: "تغییرات آب و هوایی که از فعالیتهای انسان ناشی میشود، یک چالش بزرگ قرن حاضر است." (این همان سرقت ادبی موزاییکی است)
پارافریز قوی: "دانشمندان معتقدند مداخلات بشری در طبیعت، پیامدهایی چون دگرگونیهای اقلیمی را به همراه داشته که امروزه به عنوان معضلی جهانی مطرح است."
اگر مجبور به استفاده از عین عبارت نویسندهای هستید:
عبارت را در گیومه قرار دهید
منبع را دقیق ذکر کنید
از نقل قولهای طولانی پرهیز کنید (حداکثر 40 کلمه)
هر ایده، یافته یا جملهای که از منبع دیگری گرفتهاید، حتی اگر پارافریز کرده باشید، باید منبع آن ذکر شود. دو سبک اصلی ارجاعدهی:
ارجاع درون متنی (In-text citation): (نویسنده، سال)
فهرست منابع (References): اطلاعات کامل منبع در انتهای مقاله
به جای تکیه بر یک یا دو منبع اصلی، از چندین منبع مختلف استفاده کنید و ایدهها را تلفیق کنید. این کار هم به غنای مقاله میافزاید و هم خطر سرقت ادبی را کاهش میدهد.
یادداشتبرداری اصولی:هنگام مطالعه منابع، یادداشتبرداری کنید و دقیقاً مشخص کنید کدام بخش نقل قول مستقیم، کدام پارافریز و کدام برداشت شخصی از متن است. این عادت ساده، از بسیاری مشکلات بعدی جلوگیری میکند.
1. نرمافزار، جایگزین دقت نیست:
نرمافزارها ابزارهایی کمکی هستند. نهایت دقت و مسئولیت بر عهده خود شماست.
2. زمان کافی در نظر بگیرید:
عجله در نوشتن، یکی از دلایل اصلی سرقت ادبی غیرعمدی است. برای نگارش و ویرایش وقت کافی بگذارید.
3. از منابع معتبر استفاده کنید:
استفاده از وبسایتهای نامعتبر و بلاگهای شخصی، ریسک سرقت ادبی را افزایش میدهد.
4. قبل از ارسال، حتماً بررسی کنید:
اگر به نرمافزارهای حرفهای دسترسی ندارید، حداقل از ابزارهای رایگان برای بررسی اولیه استفاده کنید.
5. از مشاوره اساتید بهره ببرید:
اگر در آستانه ارسال پایاننامه یا مقاله هستید، حتماً آن را به استاد راهنما یا افراد باتجربه نشان دهید.
سرقت ادبی، چه عمدی و چه غیرعمدی، آسیبهای جبرانناپذیری به اعتبار علمی پژوهشگر وارد میکند. خوشبختانه با شناخت انواع آن، استفاده از ابزارهای تشخیص و رعایت اصول صحیح ارجاعدهی و پارافریز، میتوان از آن اجتناب کرد. به یاد داشته باشید که هدف نهایی پژوهش، تولید علم و افزایش مرزهای دانش است، نه تکرار آنچه دیگران گفتهاند. اصالت و امانتداری علمی، سرمایه اصلی هر پژوهشگر است
با توجه به نیاز مشتریان عزیز اعم از دانشجویان و اساتید و دانشگاهیان برای خدمات پارافریز مقاله به منظور جلوگیری از سرقت علمی، موسسه انتشاراتی اشراق با گزینش دقیق و چندمرحلهای تیم فنی خود، درصدد ارائه خدمات با حفظ نهایت تعهد در امانتداری و کیفیت است تا دغدغهی مراجعین برای پارافریز و بازنویسی را برطرف سازد.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
برای متون فارسی، سامانه همانندجو (مشابهتیاب) توسط مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی ارائه شده است. همچنین برخی دانشگاهها از سامانه سمیم نور و ایرانداک برای بررسی پایاننامهها استفاده میکنند.
معمولاً کمتر از 15 تا 20 درصد. اما مهمتر از درصد، منبع تشابه است. تشابه پراکنده از منابع مختلف معمولاً مشکلساز نیست، اما تشابه متمرکز از یک منبع واحد (بهویژه بیش از 3 تا 5 درصد) میتواند منجر به رد مقاله شود.
بله. این کار "خودسرقتی ادبی" (Self-Plagiarism) نام دارد و توسط مجلات علمی جدی گرفته میشود. اگر قصد استفاده از بخشی از مقاله قبلی خود را دارید، باید به آن ارجاع دهید و در صورت لزوم، از سردبیر مجله جدید کسب اجازه کنید
اینستاگرام
تلگرام