موسسه انتشاراتی اشراق: ایمپکت فاکتور شاخصی برای سنجش تأثیر علمی مجلات است و میانگین تعداد استناد به مقالات منتشرشده در دو سال گذشته را نشان میدهد. این شاخص معیار اعتبار مجلات ISI است اما برای ارزیابی فردی پژوهشگران مناسب نیست و محدودیتها و انتقاداتی دارد.
در سطح جهان، مجلات و نشریات علمی متعددی وجود دارند که بر اساس معیارهای گوناگون مورد ارزیابی قرار گرفته و در دستهبندیهای مختلفی قرار میگیرند. مهمترین پایگاههای نمایهسازی مجلات علمی شامل ISI، ISC، Scopus و PubMed هستند که هر یک دارای معیارهای ارزیابی خاص خود میباشند.
در این میان، مجلات نمایهشده در پایگاه ISI از اهمیت و اعتبار بیشتری برخوردارند. این مجلات هر ساله بر اساس شاخصهای مشخصی ارزیابی شده و بر اساس امتیاز کسبشده به دو دسته تقسیم میشوند:
مجلات دارای ایمپکت فاکتور (Impact Factor)
مجلات بدون ایمپکت فاکتور
مجلات دارای ایمپکت فاکتور که در گزارشهای JCR (Journal Citation Reports) معرفی میشوند، معتبرترین مجلات علمی محسوب میشوند و بیشترین امتیاز علمی را دارند.
ایمپکت فاکتور یا ضریب تأثیر، شاخصی است که میانگین تعداد استنادها (Citations) به مقالات منتشرشده در یک مجله را در یک بازه زمانی مشخص نشان میدهد.
به بیان ساده، این شاخص نشان میدهد که مقالات یک مجله تا چه اندازه مورد توجه و استفاده سایر پژوهشگران قرار گرفتهاند. هرچه مقدار ایمپکت فاکتور بیشتر باشد، اعتبار و تأثیر علمی آن مجله نیز بالاتر خواهد بود.
این شاخص توسط یوژن گارفیلد (Eugene Garfield)، بنیانگذار مؤسسه اطلاعات علمی (ISI)، معرفی شد و از سال 1975 تاکنون بهصورت سالانه محاسبه و منتشر میشود.
ایمپکت فاکتور به صورت سالانه و بر اساس فرمول زیر محاسبه میشود:
برای درک بهتر، به مثال مجله Nature توجه کنید:
تعداد استنادها در سال 2014 به مقالات سال 2013: 29753
تعداد استنادها در سال 2014 به مقالات سال 2012: 41924
تعداد مقالات منتشرشده در سال 2013: 860
تعداد مقالات منتشرشده در سال 2012: 869
در نتیجه، ایمپکت فاکتور این مجله حدود 41.456 محاسبه شده است. این بدان معناست که هر مقاله بهطور میانگین حدود 41 بار مورد استناد قرار گرفته است.
نکته مهم: ایمپکت فاکتور هر سال با یک سال تأخیر اعلام میشود، زیرا باید تمامی دادههای مربوط به استنادات جمعآوری و پردازش شوند. همچنین مجلات جدید معمولاً پس از دو سال از نمایه شدن، ایمپکت فاکتور دریافت میکنند.
مقایسه مجلات در یک حوزه علمی مشخص
رتبهبندی و ارزشگذاری نشریات علمی
کمک به پژوهشگران برای انتخاب مجله مناسب جهت ارسال مقاله
استفاده در ارزیابیهای علمی و دانشگاهی
با وجود اهمیت بالا، ایمپکت فاکتور با انتقاداتی نیز مواجه است:
میزان انتشار و استناد در رشتههای مختلف متفاوت است. برای مثال، مقالات پزشکی معمولاً بیشتر از مقالات ریاضی استناد دریافت میکنند. بنابراین مقایسه ایمپکت فاکتور بین رشتهها صحیح نیست.
توزیع استنادات معمولاً نامتقارن (Skewed) است؛ یعنی تعداد کمی از مقالات، بخش زیادی از استنادات را به خود اختصاص میدهند. بنابراین میانگین استنادها (ایمپکت فاکتور) همیشه نماینده واقعی کیفیت همه مقالات نیست.
ایمپکت فاکتور برای ارزیابی مجلات طراحی شده، نه برای ارزیابی کیفیت مقالات یا عملکرد پژوهشگران. با این حال، گاهی به اشتباه در این زمینه استفاده میشود.
در برخی موارد، یک مقاله بسیار پرارجاع میتواند باعث افزایش غیرواقعی ایمپکت فاکتور یک مجله شود.
برای مثال، مجله Acta Crystallographica Section A به دلیل انتشار یک مقاله بسیار پرارجاع، ایمپکت فاکتور خود را از حدود 2 به نزدیک 50 افزایش داد، در حالی که سایر مقالات آن چنین تأثیری نداشتند.
برخی مجلات برای افزایش ضریب تأثیر خود از روشهای زیر استفاده میکنند:
انتشار بیشتر مقالات مروری (Review) که معمولاً استناد بیشتری دارند
دعوت از پژوهشگران برجسته برای ارسال مقاله
محدود کردن انتشار مقالات کماستناد
در برخی موارد، مجلات اقدام به روشهای غیراخلاقی مانند موارد زیر میکنند:
استناد اجباری به مقالات همان مجله
افزایش مصنوعی تعداد استنادها
انتشار مقالاتی با هدف افزایش ضریب تأثیر
مطالعات نشان دادهاند که این رفتار در برخی حوزهها رایج است و میتواند اعتبار شاخص ایمپکت فاکتور را زیر سؤال ببرد.
برخی ناشران نامعتبر، ایمپکت فاکتورهای جعلی ارائه میدهند که مورد تأیید پایگاه JCR نیستند. این موارد معمولاً در مجلات نامعتبر یا اصطلاحاً «شکارچی» (Predatory Journals) دیده میشود.
بنابراین، پژوهشگران باید در بررسی اعتبار مجلات دقت کافی داشته باشند.
برای اطلاع از ایمپکت فاکتور یک مجله، میتوان از روشهای زیر استفاده کرد:
جستجوی شماره ISSN مجله در پایگاههای معتبر
مراجعه به پایگاه Journal Citation Reports (JCR)
استفاده از ابزارهای جستجوی مجلات علمی
ایمپکت فاکتور یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی مجلات علمی است که نشاندهنده میزان تأثیرگذاری آنها در جامعه علمی میباشد. با این حال، استفاده صحیح از این شاخص بسیار مهم است و نباید بهتنهایی مبنای ارزیابی کیفیت مقاله یا پژوهشگر قرار گیرد. درک درست این مفهوم به پژوهشگران کمک میکند تا انتخابهای دقیقتری در مسیر انتشار مقالات خود داشته باشند.
راههای ارتباطی با موسسه انتشاراتی اشراق
کارشناسان و مشاوران موسسه انتشاراتی اشراق به صورت تماموقت حتی در روزهای تعطیل آماده ارائه خدمات حرفهای و باکیفیت به مشتریان و کاربران خود هستند. برای دریافت مشاوره میتوانید از طریق سایت به صورت آنلاین با مشاورین موسسه گفتوگو کنید و یا از طریق تماس تلفنی با شمارههای زیر در ارتباط باشید:
eshragh_company
isi.eshragh@gmail.com
09149724933
041-33373424
ایمپکت فاکتور شاخصی است که میانگین استناد به مقالات یک مجله را در دو سال گذشته نشان میدهد و معیار تأثیر علمی مجله محسوب میشود.
خیر، این شاخص تنها برای ارزیابی مجلات طراحی شده و برای مقایسه مقالات یا پژوهشگران کاربرد ندارد.
تعداد استنادهای سال جاری به مقالات دو سال گذشته مجله تقسیم بر تعداد مقالات منتشرشده در همان دو سال، ایمپکت فاکتور را میسازد.
بله، برخی مجلات با روشهایی مانند استناد اجباری یا افزایش مقالات مروری سعی در بالا بردن ایمپکت فاکتور خود دارند.
اینستاگرام
تلگرام