خدمات مقاله

خدمات ترجمه

خدمات ویراستاری

درباره ما






باید ها و نباید های طراحی پرسشنامه برای پایان نامه

انتشار : 22 شهریور 1401
مطالعه : 7 دقیقه

دانشجویانی که در مرحله نوشتن پایان نامه هستند اگر روش تحقیق آن‌ها به صورت آماری باشد، نیاز به طراحی پرسشنامه خواهند داشت تا با جمع آوری اطلاعات موردنیاز به تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری بپردازند. طراحی پرسشنامه اللخصوص برای رشته‌های جامعه شناسی یا روانشناسی گزینه مناسبی در دنیای واقعی خواهد بود تا یک نتیجه گیری خوب داشته باشیم.

باید ها و نباید های طراحی پرسشنامه برای پایان نامه

اهمیت طراحی پرسشنامه برای جمع آوری اطلاعات چیست؟

معمولاً تحقیقاتی که در قالب پرسشنامه و یا مقاله آماده می‌شوند، جهت حل یک مشکل خاص و پر کردن شکاف‌های موجود در آن حیطه بخصوص در جامعه می‌باشد و پژوهشگر برای این‌که بخواهد به جمع آوری اطلاعات مربوط به موضوع تحقیق خود بپردازد باید به طراحی سؤال‌هایی که بتواند از پاسخ آن‌ها به نتیجه تحقیق خود و موضوعی که انتخاب کرده است برسد اقدام کند. اگر بخواهیم تعریف دقیق تری از پرسشنامه ارائه دهیم باید بگوییم پرسش نامه تحقیقاتی (Questionnaire) ابزاری است جهت جمع‌آوری داده‌ها برای اجرای طرح‌های تحقیق و مطالعات آماری که اطلاعات موردنیاز را از جامعه آماری که پرسشنامه در آن پخش شده است را دریافت کند. پرسشنامه توسط «سر فرانسیس گالتون» (Sir Francis Galton)، دانشمند و محقق انگلیسی، مطرح شد و از آن برای تحقیقات مربوط به انسان شناسی و تهیه آمار از پدیده‌های اجتماعی در اواخر سال‌های 1800 استفاده کرد. در حقیقت پرسشنامه اساس هر نظرسنجی است و موفقیت آن وابسته به نحوه طراحی سوالات آن است.

پرسشنامه



پرسشنامه به چند دسته طبقه بندی می شود؟

پرسشنامه ها از لحاظ محتوایی و نوع طراحی به دو بخش طبقه بندی می شوند که در طراحی هر بخش باید اصول و قوانین آن را رعایت کرد. در ذیل بیشتر با جزئیات این دو دسته آشنا می شوید:

پرسشنامه استاندارد

پرسشنامه استاندارد

این نوع پرسشنامه ها قبلا توسط محققین آماده شده است و به صورت آماده در اختیار پژوهشگران قرار می گیرد و نحوه پاسخ دهی به سوالات و همچنین انواع گزینه های موجود در سوالات و امتیازبندی آن ها و حتی مشخصات کامل آن از جمله روایی، پایایی و شیوه اجرا و نمره گذاری در آن نوشته می شود. به مفاهیم روایی و پایایی در ادامه مطلب اشاره خواهیم کرد.

محقق ساخته

پرسشنامه محقق ساخته

در این نوع پرسشنامه ها، محقق خود از نو شروع به طراحی سوال ها و همچنین به دست آوردن روایی و پایایی می کند. در طراحی سوال های پرسش نامه های محقق ساخته، دانشجو می تواند خودش به طراحی سوال بپردازد و یا این که از سوالات پرسشنامه های استاندارد ترکیب کند و سوال جدیدی بنویسد.

روایی و پایایی در پرسشنامه چه مفهومی دارد؟

در تدوین پرسشنامه، همچنین در پژوهش انجام گرفته، دو مفهوم بسیار پرکاربرد وجود دارد که رعایت آن ها در پرسشنامه ای که طراحی می کنید باعث می شود کار شما علمی تر و اصولی تر باشد. یعنی اگر با این دو مفهوم آشنایی کافی داشته باشید، قادر خواهید بود تا ایراد و ضعف های موجود در سوال های پرسشنامه را به راحتی متوجه شوید. در ذیل با این دو مفهوم بیشتر آشنا می شوید:

مفهوم روایی(validity)

روایی پرسشنامه را می توان اعتبار پرسشنامه نامید. با مفهوم روایی مشخص می شود که سوالاتی که در پرسشنامه طرح کرده ایم آیا توانایی این را دارند که ما را در اندازه گیری موضوع و فرضیه پایان نامه خود کمک کنند یا خیر. و درواقع نتایج مستخرج از پرسشنامه را با دستاوردهای جامعه واقعی مقایسه می کند. اگر پرسش نامه ای که طراحی کرده اید روایی نداشته باشد نمی توان به درستی از داده های آن اطمینان کسب کرد.

مفهوم پایایی(reliability)

اگر پرسشنامه دارای پایایی باشد، به این معنی است که در زمان های مختلف اگر پرسشنامه شما را در جامعه آماری یکسانی مورد استفاده قرار دهیم نتیجی که حاصل می شود نباید دارای اختلاف فاحشی باشد. بهترین ابزاری که می توان پایایی پرسشنامه را اندازه گرفت، ضریب پایایی آلفای کرونباخ می باشد. اگر این ضریب صفر باشد یعنی پرسشنامه پایایی ندارد اما اگر مثبت یک باشد یعنی پایایی پرسشنامه شما کامل است.

مراحل تهیه و تدوین پرسشنامه به چه صورت است؟

purpose

مشخص کردن هدف و بیان مسئله

قبل از این که به طراحی سوال ها بپردازید باید در ابتدا لیستی از اهداف خود را که می خواهید از فرضیه مطرح شده در پایان نامه خود به وسیله پرسشنامه بدست آورید، در یک کاغذ به صورت مکتوب بنویسید تا ذهنیتی در رابطه با اینکه می خواهید چه نوع سوالاتی طرح کنید داشته باشید. همچنین پژوهشگر باید بداند می خواهد چند متغیر را مورد سنجش قرار دهد. تا زمانی که هدف از طراحی سوال های پرسش نامه را ندانید نمی توانید به خوبی آن را تدوین کنید و حتی درصورت تدوین نیز پاسخ هایی که از جامعه آماری خود دریافت می کنید قادر نخواهند بود شما را در پاسخ به فرضیه مطرح شده راهنمایی کنند. پس بنابراین پرسشنامه را باید طوری تدوین کنید که بتواند به سوالات فصل چهارم از پایان نامه تان پاسخگو باشد.


جامعه آماری

انتخاب نمونه و مشخص کردن جامعه آماری

بعد از این که هدف شما از طراحی پرسش نامه مشخص شد باید به سراغ مشخص کردن جامعه آماری خود بروید. جامعه آماری شما ممکن است شهر، شهرستان، صنف خاص، منطقه آموزشی، واحد نظامی و... باشد. شما باید قبل از ارائه پرسش نامه خود جامعه آماری خود را از لحاظ شرایط سنی، تحصیلی، شغلی، جنسیت و... مشخص کنید تا به سراغ یک گروه معین بروید. همچنین باید به انتخاب نمونه ای از جامعه که معرف و نماینده واقعی آن باشد اقدام شود. در واقع بایستی جامعه پژوهش به دقت مشخص شده باشد تا بتوان سوالات متناسب با آن جامعه را طراحی و تدوین کرد.


پرسش نامه

تدوین پرسشنامه

پس از این که هدف و جامعه آماری خود را شناختید نوبت به تدوین پرسشنامه می رسد. برای تدوین پرسش نامه بهتر است با انواع سوال هایی که می توان از مخاطب پرسید آشنا شوید.

  • سوالات همساز: در سوالات همساز، سوالاتی که طراحی می شود وابسته به یکدیگر هستند و پاسخ به سوال بعدی منوط بر پاسخ به سوال قبلی است.

  • سوالات باز: آن دسته از سوالاتی هستند که پاسخ دهنده بدون در اختیار داشتن گزینه های خاصی باید به صورت تشریحی و با کلمات خود به آن ها پاسخ دهد. طرح این نوع سوال در پرسشنامه زیاد معمول نیست زیرا محقق را گمراه می کند و نتایج درستی به دست نمی آورد.

  • سوالات بسته: آندسته از سوالاتی هستند که مخاطب با گزینه هایی که در اختیار دارد می تواند به آن ها پاسخ دهد.

آموزش طراحی پرسش نامه مجازی

امروزه به دلیل گسترش ارتباطات آنلاین، جایگاه ارائه پرسش نامه های فیزیکی نیز کمرنگ شده است و اکثر دانشجویان به دنبال طراحی پرسشنامه های مجازی و همچنین انتشار این پرسشنامه ها دارند. با کلیک روی لینک زیر می توانید آموزش طراحی پرسشنامه مجازی را به وسیله برنامه گوگل داکس مشاهده کنید:

مواردی که با رعایت آن ها می توانید یک پرسشنامه باکیفیت طراحی کنید

حال که با مراحل ساخت پرسشنامه آشنا شدید بهتر است موارد زیر را هم مدنظر داشته باشید تا یک نتیجه خوب از کارتان حاصل شود:

اگر نوع سوالات شما، سوالات بسته باشد، در طراحی سوال ها و گزینه های آن نباید طوری عمل کنید که مخاطب به سمت انتخاب گزینه خاصی تشویق شود به عبارت دیگر تعادل را در طراحی گزینه های خود رعایت کنید.

اگر می خواهید سوالات خود را به صورت سوال از سابقه و یا گذشته مخاطب بپرسید، حتما باید بازه زمانی خاصی را برای او بنویسید زیرا در این صورت جواب او شما را به نتایج صحیح نخواهند رساند. برای مثال از او نپرسید در گذشته چند بار از حمل و نقل عمومی استفاده کرده اید؟ به جای آن از او سوال کنید در یکماه گذشته چندبار از حمل و نقل عمومی استفاده کرده اید؟ با این نوع سوال، پاسخ صحیح تری دریافت می کنید.

صفحۀ اول پرسشنامه را به نحوۀ پاسخ­گویی به سؤال ­ها اختصاص دهید. در این صفحه ذکر کنید که پرسشنامۀ مورد بحث چند قسمت را دربر می گیرد و خصوصیات هر قسمت را شرح دهید. از پاسخ ­دهندگان بخواهید که پاسخ مناسب را با چه نوع علامتی مشخص کنند: تیک زدن یا کشیدن دایره، پر کردن مربع مربوطه و…

سعی کنید با رعایت علائم نگارشی، صفحه بندی پرسشنامه، اندازه فونت پرسشنامه و... به مخاطب نشان دهید که برای او ارزش قائلید.

طول پرسشنامه بر دقت پاسخ­گویی تأثیر دارد. بنابراین در صورت امکان پرسشنامه را مختصر کنید. به عبارت دیگر در پرسشنامه­ ها فقط سؤال­هایی را مطرح کنید که در جهت رسیدن به هدف­های پژوهش هستند.

در طراحی پرسشنامه­ هایی که خیلی طولانی هستند، سؤال­های مهم را در آخر پرسشنامه قرار ندهید.

به منظور تنظیم و طراحی پرسشنامه ­ای مفید و مناسب، باید هر یک از سؤال­های پرسشنامه، هدفی را اندازه ­گیری کند. به عبارت دیگر، سؤال­ها باید به شیوه­ای تهیه و تنظیم شوند که به کمک آنها بتوان اطلاعات لازم را برای پاسخ دادن به سؤال­ های تحقیقی یا آزمون فرضیه­ های صورت­بندی شده، جمع­ آوری کرد.



لطفا امتیاز خود را ثبت کنید
1 5
  ارسال به دوستان:


سوالات متداول

پرسشنامه معمولا باید بر طبق متغیرهای مورد بررسی در پایان نامه تدوین شود و سوالات آن بتواند فرایض فصل چهارم را پاسخ دهد.

نوشتن پرسشنامه برای موضوعاتی که در حوزه علوم انسانی هستند می تواند بسیار کمک کننده باشد. همچنین برای پایان نامه هایی که روش تحقیق آن ها به صورت آماری باشد الزامیست.

بله- معمولا توصیه می شود از پرسیدن سوالات باز در حد امکان استفاده نشود تا پاسخ های مخاطبان همگی یکپارچه باشد و تجزیه و تحلیل آن ها آسان تر باشد.

خیر- چون تهیه پرسشنامه مرتبط با محتوای پایان نامه می باشد در موسسه انتشاراتی اشراق این خدمات وجود ندارد و این محتوا صرفا جنبه آموزشی دارد.

در پاسخ به:
اختیاری
اختیاری (نمایش داده نخواهد شد)
اجباری
پرسش و دیدگاه شما
اختیاری
اختیاری (نمایش داده نخواهد شد)
اجباری


خدمات موسسه انتشاراتی اشراق